4 . پاداش .
5 . دستور دادن به بنده كه هدايت را بپذيرد .
در جملهء « ليس عليك هداهم » واژهء « هدايت » به معناى پذيرفتن هدايت و قبول كردن اندرز است . خداوند مىفرمايد : [ اى پيامبر ! ] هدايت يافتن به معناى عمل كردن آنان به حق برعهدهء تو نيست بلكه وظيفه تو ، رساندن حقّ است به آنها و بس .
« فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسابُ »
« 1 » و در جملهء
« وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ »
واژه هدايت ، به معناى توفيق دادن در راه خير است .
برخى در سبب نزول آيهء
« لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ »
گفتهاند : مسلمانان جز به همكيشان خود صدقه نمىدادند . ازاينرو ، خدا پيامبرش را مخاطب قرار داد ، امّا مقصودش تمام مسلمانان است و براى آنان بيان كرد كه كافر در دنيا به خاطر كافر بودنش مجازات نمىشود و نبايد روزى او را مانع شد و بر او سخت گرفت تا مجبور شود كه ايمان بياورد . هيچكس و حتّى پيامبر خدا هم حق ندارد كه با كافر چنين برخورد كند :
« أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ؛
« 2 » آيا تو مردم را به اجبار وامىدارى كه ايمان بياورند » .
آيه دلالت دارد كه صدقه دادن به غيرمسلمان جايز است ، خواه اين صدقه مستحب باشد و خواه واجب ؛ ولى سخن پيامبر : « من مأمور شدم كه صدقه را از ثروتمندانتان بگيرم و به نادارانتان بدهم » اين آيه را تخصيص مىزند و بيان مىدارد كه تنها دادن صدقهء مستحب به كافر جايز است ، نه صدقهء واجب .
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ .
ممكن است كسى توهّم كند كه انفاق نوعى زيان براى انفاقكننده و محروميت براى خانوادهاش محسوب مىشود .
خداوند اين توهّم را ردّ كرده فرموده است : نفع صدقه هم در دنيا و هم در آخرت
هامش
( 1 ) . رعد ( 13 ) آيهء 40 .
( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 99 .