برانگيخته مىشود » . در اين مقاله آمده است : حشرات روى بدنهاى خود لقاح لازم را برمىدارند و بدون كوچكترين خطا آن را به غلافهاى شكوفهء گلها منتقل مىكنند .
پرنده بامنقارش شكوفهء زنبق را تلقيح مىكند و اين گويى معجزه است . در جنگ جهانى دوم ، نيروهاى متفقين وارد كورسيكا [ - جزيرهء فرانسوى ] شدند . پس از ورود آنان ، درختان زيتون دچار آفت و ميوههايش كم شد . آمريكا خواست به اهالى اين منطقه كمك كند . ازاينرو مادهء « د . د . ت » ، را به روى درختان زيتون پاشيد و حشرهء زيانرسان از بين رفت ؛ لكن به همراه آن ، ديگر حشرات نيز نابود شدند .
درنتيجه ، در سال آينده هيچيك از درختان زيتون ، ليمو و بادام ، ميوه ندادند .
بدين ترتيب آشكار شد كه ميوه جز از طريق تلقيح مادهء نرينه به مادينه به وجود نمىآيد » .
و در تفسير آيهء
وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ . . .
« 1 » نظريهء داروين را به جهت علمى و قطعى نبودن نمىپذيرد : « ما پيرو آن دليلى هستيم كه ترديد و احتمال مخالف را نپذيرد ؛ زيرا وقتى احتمال بيايد ، استدلال باطل مىشود و اين حقيقتى عينى و بديهى است كه حتى تجربهگرايان ، كه منبع شناخت را به آزمايش حسى منحصر مىدانند ، نيز آن را انكار نمىكنند » .
وى تفسير شياطين به ميكروبها را در ذيل آيهء
يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ . . .
« 2 » تفسير به حدس و گمان دانسته نكوهش مىكند .
منابع و مآخذ الكاشف
محمّد جواد مغنيه از منابع بسيارى در تفسير آيات قرآن سود برده است كه برخى از اين منابع در يك دستهبندى كلى عبارتند از :
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 11 .
( 2 ) . همان ، آيهء 27 .