پيش از مرگ توبه كند ، خداوند توبهء او را مىپذيرد و مجازات را از او برمىدارد و عقل نيز چنين حكم مىكند ، لكن فقهاى شيعه گفتهاند : اگر مرتد ، مرد باشد و ارتداد او نيز فطرى « 1 » باشد و توبه كند ، مجازات اخروى از وى ساقط مىشود ، امّا مجازات دنيوى كه عبارت از كشتن است به هيچ روى از وى ساقط نمىشود ؛ امّا اگر مرتد ، ارتدادش ملّى باشد و توبه كند ، كشته نمىشود . آنان براى اثبات اين تفصيل به رواياتى از اهل بيت عليهم السّلام استناد مىكنند . معناى « باطل بودن عمل » در دنيا آن است كه با مرتد در دنيا همچون كافر برخورد مىشود و علاوه بر آن ، كشته هم مىشود و معناى باطل بودن عمل در آخرت آن است كه وى در آخرت گرفتار عذاب و مجازات مىشود .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
خداوند پس از آنكه وضع مشركان و مرتدّان و نيز مجازات آنها را بيان مىكند ، مناسب مىبيند كه سخنى از مؤمنان و پاداش آنان نيز به ميان آورد .
مقصود از مهاجران ، كسانىاند كه به همراه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله از مكه به مدينه هجرت كردند و مراد از مجاهدان ، كسانى مىباشند كه براى پيروزى اسلام و مقاومت در مقابل دشمنان آن نهايت كوشش خود را به كار بردند .
عبادت مرتد پس از توبه
هرگاه مرتد توبه كند و پيش از مرگ خود به اسلام بازگردد ، خداوند توبهاش را مىپذيرد ؛ چراكه عقل چنين حكم مىكند و نيز ظاهر سخن خداى تعالى :
« فَيَمُتْ وَ هُوَ كافِرٌ »
بر آن دلالت دارد ؛ زيرا باطل شدن عمل را به مرگ شخص مرتد مقيّد كرده است .
در اينجا ، دو پرسش ديگر مطرح مىشود :
هامش
( 1 ) . مرتدّ فطرى آن است كه پدر و مادرش و يا يكى از آنها مسلمان باشد . و مرتدّ ملّى آن است كه پدر و مادرش كافر باشند و او مسلمان شود و سپس مرتد گردد .