رمضان ، تورات موسى عليه السّلام در ششم ماه رمضان ، انجيل عيسى عليه السّلام در سيزدهم ماه رمضان ، زبور داوود در هيجدهم ماه رمضان و قرآن در بيست و چهارم ماه رمضان نازل شدند .
سؤال : ظاهر آيهء
« شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ »
دلالت دارد كه تمام قرآن در ماه رمضان نازل شده است . با اينكه مىدانيم ، قرآن به تدريج و در مدت 23 سال پس از بعثت بر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نازل شد ؟
پاسخ : مراد از آيه اين است كه نزول قرآن در ماه رمضان آغاز شد ، نه اينكه تمام آن در اين ماه نازل شد . شبى كه قرآن در آن شب نازل گرديد بهنام « شب قدر » يعنى شب شرف نامگذارى شد . خداوند تعالى فرموده است :
« إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ ؛
« 1 » ما قرآن را در شبى مبارك نازل كرديم » . از سوى ديگر ، واژهء « قرآن » هم بر مجموع ما بين دو جلد اطلاق مىشود و هم بر بعض آن . امّا كسىكه مىگويد : خداوند تمام قرآن را از لوح محفوظ كه در بالاى آسمانهاى هفتگانه قرار دارد ، در شب قدر يك مرتبه به آسمان دنيا نازل كرد و آنگاه ، آن را به تدريج بر محمّد صلّى اللّه عليه و إله فروفرستاد ، اين سخن هيچگونه دليلى ندارد .
هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ .
فرقان عبارت از چيزى است كه حق را از باطل و خير را از شر جدا مىسازد . ما ، در تفسير آيهء دوم دربارهء معناى هدايت و اينكه قرآن كتاب فلسفه ، يا تاريخ و يا علوم تجربى نيست بلكه تنها كتاب بصيرت ، هدايت و رحمت است ، سخن گفتيم . عبارت
« هُدىً لِلنَّاسِ »
در آيهء دلالت دارد كه در قرآن پندها ، حكمتها و وعده و وعيدهايى وجود دارند كه تمام مردم آنها را مىفهمند و دانستن آنها تنها به مجتهدان و كارشناسان اختصاص ندارد .
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ .
يعنى كسىكه در وطن خودش باشد و در ماه رمضان مسافرت نكند ، بايد روزهاى اين ماه را روزه بگيرد و جايز نيست كه بدون
هامش
( 1 ) . دخان ( 44 ) آيهء 3 .