خويشاوندان مستحب است ، نه واجب . برخى مىگويند : بايد شخص ، وصيّت كند كه حقوق و سهام وارثان وى از ميراث چهقدر است . بنابراين ، آيهء فوق نظير آيهء
« يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ »
« 1 » است . يكى از نظريات اين است كه وصيّت بر اين افراد در صورتى كه مال زياد باشد واجب است . يكى از اقوال اين است كه اين آيه به وسيلهء آيه ارث نسخ شده است ؛ و نظريات ديگرى از اين قبيل كه نمىتوان به آنها اعتماد كرد .
وصيّت براى وارث
سنّى و شيعه در مورد درستى وصيّت براى وارث اختلافنظر دارند . فقهاى مذاهب چهارگانه بر درست نبودن اين وصيّت اتفاقنظر دارند و دليل آنان حديثى است كه مىگويد : « وصيّت براى وارث نيست » .
امّا فقهاى شيعه بر درستى وصيّت براى وارث و غيروارث وحدتنظر دارند ؛ چراكه حديث مذكور از نظر آنان ثابت نشده است و ديگر آنكه عموم دلايلى كه بر صحّت و جواز وصيّت دلالت دارند ، وصيّت براى وارث را دربرمىگيرد .
بهعلاوه روايات خاصى نيز از اهل بيت عليهم السّلام در اينباره رسيده است . قوىترين دليل بر درستى وصيّت براى وارث ، همين آيهء موردبحث است . علّامه رحمه اللّه در كتاب تذكره گفته است :
« وصيّت براى وارث از ديدگاه همهء علماى ما درست است ، خواه وارث اجازه بدهد و خواه ندهد ، زيرا خداوند مىگويد :
« كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ » .
بنابراين ، خداوند وصيّت را براى پدر و مادر كه از همهء مردم به ميّت نزديكترند واجب قرار داده و آنگاه به منظور
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 11 .