كه در تفسير آن نظريات متعدّدى وجود دارد و صاحب مجمع البيان چهار نظريه را از آنها متذكر شده است .
فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
يعنى اهل كتاب ، مشركان معاند و گرايشها و پافشارى آنان بر گمراهى را رها كنيد و به كارهاى نيك روى آوريد و به جانب آن بشتابيد ؛ چراكه بازگشت شما در فرداى قيامت به سوى خداست و او نيكوكار حقطلب را پاداش و باطلگراى بد سيرت را كيفر خواهد داد . بنا به تعبير مفسّران جمله :
« أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ »
وعدهء پاداش براى اهل طاعت و وعدهء مجازات براى اهل معصيت است ؛ امّا اينكه خدا پس از اين وعده و وعيد ، مىگويد :
« إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » ،
دليل براى اين مطلب است كه خداوند بر زنده كردن مردم پس از مرگ و آوردن آنان [ در صحنهء حساب و بازرسى ] تواناست .
وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ .
سؤال : در اينجا خداوند فرمان روكردن به سوى مسجد الحرام را سه بار تكرار كرده است و در آيهء 145 دوبار و درنتيجه ، در يك فاصلهء اندك پنجبار اين موضوع را تكرار نموده است . سبب اين تكرار چيست ؟
پاسخ : صاحب مجمع البيان در اينباره ، سه نظريه و « رازى » پنج نظريه را بيان كردهاند . از جمله اين نظريات ، همان پاسخ سنّتى و موروثى است و آن اينكه تكرار براى تأكيد و بيان اهمّيت است . امّا دل انسان به هيچكدام از اين نظريات راضى نمىشود . و به نظر من چيزى نمىرسد مگر اينكه تكرار در اينجا به دليل و مناسبت ويژهاى بوده كه موقعيت آن زمان آن را اقتضا مىكرده است و ما اين مناسبت را نمىدانيم ، چراكه بسيارى از شرايط و مناسبتهاست كه تحت قاعدهء مشخصى نمىتوان آن را داخل كرد . روشن است كه برخى از موارد و انگيزههاى آيات قرآن خاص و برخى عام مىباشند و كسى نمىتواند آنها را براساس حدس و گمان تأويل و توجيه كند .