تفسير
وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً .
اين جمله بيانى است براى اين سخن خداى تعالى :
« يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » .
وجه بيان اين است كه خداوند نعمت هدايت را به پيروان محمّد صلّى اللّه عليه و إله داد و بارزترين تجلّيگاه اين هدايت آن است كه آنانرا در عقيدهءشان معتدل قرار داد ، بدين معنا كه آنان نه دچار افراط شدند تا به چند خدا اعتقاد پيدا كنند و نه گرفتار تفريط شدند تا نسبت به وجود خدا كافر گردند .
همچنين ، خدا آنانرا از لحاظ اخلاق معتدل قرار داد ، زيرا در تعاليم و دستورهاى خود ، هم جنبهء روحى را مدّنظر قرار داد و هم جنبهء جسمى را . بنابراين ، مسلمانان را نه به معنويت تنها گرايش داد و نه به مادّيت تنها ، بلكه ميان اين دو تعادل و توازن ايجاد كرد .
برخى به آيهء
« جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً »
براى اثبات حجّيت اجماع استدلال كردهاند . در حالى كه اين استدلال در اينجا بىمورد است ؛ زيرا آيه براى بيان اجماع و اينكه آيا اجماع حجّت است و يا حجّت نيست ، وارد نشده است .
برخى گفتهاند : آيهء فوق ، دليل بر آن است كه هر مسلمانى طبيعتا و ذاتا عادل است .
اين نظريه از اساس باطل است ؛ چراكه عدالت از موضوعاتى است كه جز از طريق حس و شهادت از راههاى ديگر ثابت نمىشود .
تكامل و تعادل در اسلام
از آنجا كه انسان از جسم خاكى و نابود شدنى و از سرّ جاويد الهى يعنى روح تشكيل شده ، « 1 » خداوند تعاليم و تكاليف اسلامى را برپايهء اين دو امر و تنظيم آنها ، بدون آنكه يكى موجب ستم بر ديگرى شود ، قرار داده است ؛ به بيانى ديگر : انسان دو
هامش
( 1 ) .« وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي »( اسراء ( 17 ) آيهء 85 ) .