چرا نماز به سوى جهتى خاص ؟
سؤال : در اينجا پرسشى مطرح مىشود كه افراد زيادى آن را تكرار مىكنند و آن اينكه چرا نماز به سوى جهتى خاص واجب است و به سوى جهات ديگر باطل مىباشد ، با اينكه مىدانيم خدا در هر مكانى وجود دارد و او آشكارا گفته است :
« مشرق و مغرب از آن خداست ، پس به هر جاى كه رو كنيد ، همانجا رو به خداست » . « 1 »
پاسخ : اوّلا ، خداى سبحان نيز فرموده است : « . . . پس روى به جانب مسجد الحرام كن و هر جاى كه باشيد روى بدان جانب كنيد . . . » . « 2 » اين آيه ، تفسير و بيانى است براى آيهء 115 ؛ بدين معنا كه مراد از آيهء 115 آن است كه شخصى كه نماز مستحبى را در حال راه رفتن و يا سوارى مىخواند و نيز شخصى كه متحيّر است و قبله را نمىداند ، به هر جهتى كه رو كند جايز است .
امّا مراد از آيهء 144 ، نماز واجب است كه شخص نمازگزار بايد رو به كعبه بايستد .
اين مطلب در تفسير آيهء 115 به تفصيل بيان گرديد .
ثانيا ، صحّت نماز ، بستگى به آن دارد كه خدا بدان دستور داده باشد . بنابراين ، بايد ديد آيا خدا به نمازى دستور داده است كه به هرسو مىخواهيم آن را به جاى آوريم و يا به نمازى كه آن را به سوى جهت خاصّى بخوانيم ؟ اگر مراد ، اوّلى باشد ، به هرسو نماز بخوانيم درست است و اگر مراد دومى باشد ، تنها نمازى درست است كه به سوى همان جهت موردنظر به جاى آورده شود ، خواه اين جهت كعبه باشد ، يا بيت المقدّس و يا جهت ديگر ؛ به بيانى ديگر امتثال امر ، چيزى است و وجود خدا در هر مكان ، چيزى ديگر ؛ زيرا به تعبير فقها : عبادت از امور « توفيقى » است ؛ يعنى به دستور خدا كه
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 115 .
( 2 ) . همان ، آيهء 144 .