اين قبيل است سخن خداوند دربارهء يوسف كه از قول زنان مصر حكايت مىكند :
« إِنْ هذا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ » .
« 1 » و نيز همانند آيهء
« شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً »
« 2 » و همانند سخن خداوند كه از زبان وليد حكايت مىكند :
« إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ * إِنْ هذا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ » .
« 3 » در حديث آمده است :
« إنّ من البيان لسحرا ؛
برخى از عبارتها جادوست » .
تاريخ از وضعيّت بختنّصر پادشاه بابل و غارت شدن فلسطين و نيز خراب گرديدن بيت المقدّس توسط او ، پس از سليمان ، به ما خبر مىدهد . مىبينيم كه قرآن نيز با سخنان خود در سورهء اسراء رويدادهاى تاريخى را تأييد مىكند : « و بنى اسرائيل را خبر داديم كه دوباره در زمين فساد خواهيد كرد و نيز سركشى خواهيد كرد ، سركشى كردنى بزرگ . چون از آن دوبار وعدهء نخستين در رسيد ، گروهى از بندگان خويش را كه جنگاورانى زورمند بودند ، بر سر شما فرستاديم . آنان حتّى در درون خانهها هم كشتار كردند و اين وعده به انجام رسيد » . « 4 »
حال كه مطالب مذكور را دانستيد ، مىگوييم : ضمير « اتّبعوا » به يهود مدينه برمىگردد كه پيش از اين آيه ، 62 آيه پىدرپى دربارهء آنان بود . وقتى اين سخنان را بدانيد و دربارهء آياتى كه به آيهء سليمان پيوستهاند تدبّر كنيد و با كمال دقّت و ژرفنگرى دربارهء جملهء
« عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ »
و نيز معانى و مفاهيمى كه آن را در برگرفته است بينديشيد ، پى خواهيد برد كه معناى آيهء كريمه اين است : يهوديان حجاز دربارهء پيامبر عربى توطئه مىكردند و نيرنگها و تبليغات گمراهكننده عليه او به كار مىبردند و در اين كار از پيشينيان خود ، كه فرستادگان بابل را براى از بين بردن سلطنت سليمان عليه السّلام يارى مىدادند ، پيروى مىكردند » .
هامش
( 1 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 31 .
( 2 ) . انعام ( 6 ) آيهء 112 .
( 3 ) . مدّثّر ( 74 ) آيههاى 24 - 25 .
( 4 ) . اسراء ( 17 ) آيههاى 4 - 5 .