جملهء مزبور ، امر عطف شده كه عبارت است از :
« وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً » ؛
يعنى أحسنوا بالوالدين إحسانا و نيز جملهء
« وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ » .
تفسير
آيهء مورد بحث اين مسائل را دربردارد :
1 . نيكى به پدر و مادر : خداوند سپاس از پدر و مادر را با سپاس از خود توأم ساخته و نيكى و احسان به اين دو را كاملا همانند عبادت خود ، واجب قرار داده است . از اين رو ، فقها اجماع كردهاند كه عاق والدين از بزرگترين گناهان كبيره است و كسىكه عاق والدين باشد فاسق است و شهادت او نيز پذيرفته نمىشود . در حديث شريف آمده است : « عاق والدين بوى بهشت را نمىيابد » . مراد از احسان به والدين ، فرمانبردارى از آنها و مدارا با آنها هم در سخن و هم در عمل است .
مىگويند : زنى پدرش را درحالىكه بر پشت خود حمل مىكرد از يمن به مكه آورد و او را پيرامون خانهء خدا طواف داد . گويندهاى به اين زن گفت : خدا تو را پاداش نيك دهد كه به راستى حقّ پدرت را ادا كردى . او گفت : چنين نيست . من دربارهء او انصاف را رعايت نكردم ؛ زيرا وقتى او مرا بر پشت خود حمل مىكرد ، دوست داشت كه من زنده بمانم ، و اكنون كه من او را برمىدارم ، مرگ او را دوست دارم .
2 . خويشاوندان و يتيمان و درويشان : آيهء شريفه صلهءرحم را واجب كرده است ؛ زيرا به پدر و مادر پيوند دارد . همچنين ، كوشش در مراقبت از يتيم و اموال او را بركسىكه سرپرست و يا وصى او مىباشد واجب قرار داده است . چنانكه براى تهىدستان نيز سهمى در اموال ثروتمندان قرار داده است .
3 . اصل صحّت : وقتى از انسان عمل و يا سخنى سر بزند ، مىتوان آن را بر درستى يا بر فساد و بطلان حمل كرد . در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه آيا عمل و يا سخن انسان را بايد حمل بر صحّت و درستى كرد و يا بر فساد و بطلان و يا بر هيچكدام بلكه