ترديدى نيست كه اگر كسى چيزى را از نيستى بيافريند ، مىتواند اجزاى آن چيز را پس از نابود شدن و پراكندگى بار ديگر گردآورد ، حتّى گردآوردن از آفريدن و به وجود آوردن آسانتر است . كسىكه كاخ بسازد ، ساختن كوخ برايش آسانتر است . « 1 »
من در اين زمينه كتاب ويژهاى دارم بهنام الآخرة و العقل كه چندبار چاپ شده است . سپس اين كتاب در كتاب الاسلام و العقل گنجانيده شده است .
نعمتهاى زمين
پس از آنكه خداوند نعمت وجود را به انسان يادآور شد ، فراوانى نعمت را نيز به او گوشزد كرد ؛ اين نعمتها عبارتند از : خوردنىها ، آشاميدنىها ، پوشيدنىها ، مركبها ، ديدنىها و ديگر نعمتهاى بىشمار موجود در زمين .
فقها به آيهء
« هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً »
استدلال مىكنند براينكه پيش از آمدن شريعت تمام اشيا مباح بود . از اينروى ، هيچكس نمىتواند چيزى را تحريم كند ، مگر با دليل : « بگو : آيا به رزقى كه خدا برايتان نازل كرده است نگريستهايد ؟
بعضى را حرام شمرديد و بعضى را حلال . بگو : خدا به شما اجازه داده است يا به او دروغ مىبنديد ؟ » . « 2 »
گاهى به اين آيه استدلال مىكنند براينكه زمين قابل تملّك نيست و تنها محصولاتى كه از زمين بهدست مىآيد قابل تملّك است ؛ زيرا خدا فرموده :
« خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ »
و نفرموده است : « خلق لكم الأرض » ؛ يعنى آنچه را در زمين است براى شما خلق كرده نه زمين را .
هامش
( 1 ) . در سال 1959 ، مصطفى محمود مصرى كتاب اللّه و الانسان را تأليف كرد و در آن خدا و قيامت را منكر شد . من در ردّ اين كتاب ، كتاب اللّه و العقل را تأليف كردم كه تاكنون پنجبار چاپ شده است . در تاريخ 10 / 4 / 1967 ، مقالهاى را از مصطفى محمود در مجلهء روز اليوسف خواندم . او در اين مقاله عينا چنين نوشت : « ايمانم دايما به من مىگويد كه پيش از اين زندگىام بهنام ديگرى وجود داشتم و پس از مرگم هرگز فانى نمىشوم و به زودى بهگونهاى به زندگى بازخواهم گشت و زندگى هميشه هست » .
( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 59 .