سوم آن كه : در تهيهء وسايل جهاد بكوشد و اين بعضى از موضوعاتى است كه سياق سوره از آن سخن مىگويد . افزون بر اين به هدفهاى انسانى جهاد آگاه باشد تا مباد كه به جاى جهاد در راه خدا به صورت انسانى كينهتوز درآيد .
در آيات ( 58 تا 60 ) سخن از صدقات است به سبب ارتباطى كه اين صدقات با جهاد دارند ، سپس سخن از منافقان است و نقش تخريبى آنان در مبارزه . آيات ( 61 تا 68 ) سخن از مؤمنان و وحدت و صفات عاليه ايشان است و آيات ( 71 و 72 ) فرمان به قتال منافقان و كفار است و نيز در اين موضوع كه بعضى از مردم پس از آن كه ايمان آوردند در اثر تعرض مردم ، راه نفاق مىپويند . آيات ( 75 تا 78 ) بحث از كسانى است كه منافقان كه صدقه و زكات نمىدهند . آيات ( 79 تا 80 ) از كسانى كه از جهاد تن مىزنند سخن رفته است . آيات ( 81 و 87 ) در باب عذرتراشيهاى منافقان است در امر جهاد و استثناهايى در امر جهاد . آيات ( 90 تا 96 ) بحث از اعراب منافق است و اعراب مؤمن . آيات ( 97 تا 99 ) از اهل مدينه سخن مىگويد و در آيه ( 101 ) از اعراب منافق غير معروف .
از مطالب ديگر اين سوره اين است كه طايفهاى از اعراب به گناهان خود اعتراف كردهاند و واجب است كه از آنان صدقات و زكات گرفته شود تا پاكيزه شوند و توبهء آنان پذيرفته گردد ، ( آيات 102 تا 104 ) پس از انگيزش بر عمل ، صحبت از گروهى است كه مسجد ضرار را ساختند و در آنجا قصد پيكار با خدا و رسول خدا را داشتند . در آيات ( 105 تا 110 ) ذكر اين گروه است و ترغيب مسلمانان به ترك آنها و بريدن از ايشان و به جاى آن مسجد تقوى را برگزيدن . در آيات ( 111 و 112 ) سخن از مؤمنانى است كه جانها و مالهاى خود را در راه خدا دادند و اين نكته كه ميان مسلمانان و كافران هيچ پيوندى نيست و خدا حجت خود بر بندگانش تمام كرده / 111 و كسانى كه به جهاد روند يا توبه كنند مورد بخشايش الهى واقع مىشوند .
( آيات 113 تا 118 ) بدين سبب بر مؤمنان قتال واجب است تا شناخته شود كه اعمال صالحهء آنان پذيرفته آمده است و جزاى آن داده شده ( آيات 119 تا 121 ) همچنين بايد طايفهاى براى تفقه در دين و بيم دادن مردم از شهر خود خارج شوند
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 97
مساهمون: احمد آرام
ص٩٧