عارى از فهمند . » كسانى هستند كه اهميت ايمان و صبر و فداكارى را براى رسيدن به بهشت و خشنودى خدا نمىدانند و از ارزشهاى معنوى بىخبرند .
هر شناخت خود مجموعهاى است از شناختهاى ديگر و ايمان به خدا و ارزشهاى دينى از ارگان مهم و مستحكم در بناى علم است . آيا ارزشها و معنويات جزء مهمى از عالم نيست . آيا كسى كه به آنها اعتقاد نداشته باشد مىتواند به حقيقت عالم دانا گردد . آيا نديدهاى كه كودكان برخى از حروف را چون دال و لام و راء و سين نمىتوانند تلفظ كنند اين امر سبب مىشود كلمات بسيارى را بد يا غلط تلفظ كنند زيرا بسيارى از كلمات از يكى از اين حروف خالى نيستند . همچنين كسى هم كه به خدا كافر مىشود حقيقت علم را در نمىيابد زيرا جزئى از حقيقت علم - دست كم - عبوديت و خضوع در برابر خداست .
[ 66 ] هر امّتى در آغاز خيزش خود از شور و آگاهى بيشترى برخوردار است . بدين سبب قدرت آنها بر دفاع از خود بيشتر است و بر تحمل فشارها و مشكلات هم توان بيشترى از خود بروز مىدهند . از اين رو بيست تن از آنها معادل دويست تن هستند اما چون زمانى بگذرد وضع نيز دگرگون مىشود ، يعنى يك تن فقط معادل دو تن مىشود و اين خود يك نوع ضعف و ناتوانى است .
الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ
اكنون خدا بار از دوشتان برداشت . » و خداوند در حالى كه شمار شما كمتر از نصف دشمن باشد شما را به حمله و هجوم فرمان نمىدهد .
وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً
و از ناتوانيتان آگاه شد . » / 95 و اين ضعف از جنبهء روحى و معنوى است .
فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ
اگر از شما صد تن باشند و در جنگ پاى فشرند بر دويست تن پيروز مىشوند و اگر از شما هزار تن باشند به يارى خدا بر دو هزار تن پيروز مىشوند . »