عذاباند . آيا نه چنين است كه خداى سبحان به بندگانش ستم روا نمىدارد . مثلا قوم فرعون را و كسانى را كه به آيات خدا كافر شدند خداى تعالى به سبب گناهانشان بازخواست مىكند زيرا كفر بدون كيفر نخواهد بود و خدا سخت عقوبت است . بشر خود زندگانى حال و آيندهء خود را مىسازد و خداى تعالى نعمتى را كه به قومى ارزانى داشته از آنان باز نمىستاند مگر آن كه آن قوم خود دگرگون شوند و نيات و افعالشان بد گردد . چنان كه زمانى قوم فرعون را به عذاب خويش گرفتار كرد كه آيات الهى را تكذيب كردند و بر خود و مردم ستم روا داشتند . خداوند كافران را دوست ندارد و آنان را بدترين موجودات زندهاى كه بر روى زمين مىجنبند به حساب مىآورد ، زيرا اينان پيمانى را كه با خدا بسته بودند شكستهاند / 78 و از پروردگارشان نمىترسند از اين رو خدا بر آنان خشم گرفته و فرمان قتال آنان داده است .
شرح آيات :
ارزشها فراتر از هر چيز
[ 50 ] آنچه در نزد خدا مهم است ، ارزشهايى است كه هر كس آنها را هدف اعمال خود مىشمارد و آن چيزى است و راى رنگ او يا شيوهء تكلم او يا اندازه جسم او يا ثروت و فقر او . آرى ، خداى تعالى به همهء افراد بشر نعمتهاى خود ارزانى مىدارد ولى او را با كافران چنين معاملتى است :
وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ
اگر ببينى آن زمان را كه فرشتگان جان كافران را مىستانند و به صورت و پشتشان مىزنند . » و چون آنان را به شدت درون آتش پرتاب كنند ، گويندشان :
وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
و عذاب سوزان را بچشيد . » [ 51 ] چون كافران را به شدت بازخواست كند و آنان سبب پرسند ، فرمايد :
ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ
اين به كيفر اعمالى است كه پيش از اين