خداوند بود .
لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ
تا هر كه هلاك شود به دليلى هلاك شود و هر كه زنده ماند به دليلى زنده ماند . » پس از اين پيروزى جانانه در جنگ بدر اسلام به دو جهت از رشد و اشاعهء فراوان برخوردار شد :
/ 65 يكى : براى مردم ، صدق گفتار رسول اكرم و صدق دعوت او محقق شد .
ديگر آن كه : موانع و گردنههاى خوف و دعويهاى باطل و سلطهء جاهلى از راه دين برداشته شد . اكنون براى همه ميسر بود كه بدون هيچ رادع و مانعى به دين خدا اعتراف كنند . در اين هنگام هر كس كه ايمان مىآورد به پايمردى عقلش بود و هر كس كافر مىماند حجت بر او تمام بود .
وَ إِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ
و هر آينه خدا شنوا و داناست . »
تدبير خدا
[ 43 ] از تدبيرهاى خداوند حكيم اين است كه شمار دشمنان را در چشم رسول اللَّه ( ص ) اندك نمود تا او را به جنگ دلير سازد در همان حال مسلمانان را در چشم دشمن اندك تا آنان را حقير شمارند و آن چنان كه بايد ساز نبرد نكنند .
إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنامِكَ قَلِيلًا وَ لَوْ أَراكَهُمْ كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ
در خواب شمارشان را به تو اندك نشان داد . اگر شمار آنها را بسيار نشان داده بود از ترس ناتوان مىشديد . » يعنى چون عزيمت و همت از شما سلب مىشد با يكديگر طريق خلاف در پيش مىگرفتيد و اين روش و عادت هر جامعهاى است كه چون از كار در برابر خصم باز مانند به معادات و معارضه با خود مىپردازند .
وَ لَتَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ لكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ
و در تصميم به جنگ به مناقشه بر مىخاستيد ولى خدا سلامت داشت . » خداوند مؤمنان را سلامت و امن ارزانى داشت .