كس فضل او را باز نتواند داشت . فضل خود را به هر كس از بندگانش كه بخواهد مىرساند . او آمرزنده و مهربان است . » خداست كه رحمتش بر غضبش سبقت دارد . مردم روى زمين را از اين رو به انواع عذاب گرفتار نمىكند كه رحيم است / 468 و همين سبب مىشود كه گناهكاران را به گناهانشان فورا كيفر ندهد .
مسئوليت مردم
[ 108 ] پيامبر اولين كسى است كه مأمور است به رسالت خود عمل كند .
او راهنما و پيشواى مؤمنانى است كه به اعتماد و عزم و توكّل به خدا در طريق ايمان گام بر مىدارند ولى پيامبر عهدهدار آنها نيست و آنها را مجبور به ايمان نمىكند و آنان را آزاد مىگذارد تا حرف آخر را درباره رد يا قبول نبوت او بر زبان آرند ، زيرا هر كس گمراه شود گمراهيش به زيان خود اوست و هر كه هدايت يابد هدايتش براى خود او نافع است .
قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ
بگو اى مردم پيام راستين از جانب پروردگارتان برايتان فرا رسيد پس هر كس كه به راه راست هدايت يابد ، هدايت به سود اوست و هر كه گمراه گردد به زيان خويش به گمراهى افتاده است و من عهدهدار شما نيستم . » [ 109 ] ولى استقامت پيامبر بر طريق حق براى او دشواريهاى بسيار در بردارد ، زيرا عدم پيروى گمراهان سبب آزار او مىشود . بر اوست كه صبر كند و منتظر حكم خدا باشد . اين صبر به نوبهء خود دليل ديگرى است بر صدق رسالت او و پردههاى شك و ترديد را كه در نفوس مردم جاى كرده است از ميان بر مىدارد . آنان رسول اللَّه را متهم مىكنند كه خواستار قدرت يا ثروت است . ولى آيا راه طلب دنيا اين است كه با عقايد دينى مردم به مبارزه برخيزد ؟ و عليه همهء نيروهاى زمينى قيام كند ؟ و بر آزار و اذيت مردم شكيبايى ورزد ؟