وَ قالَ مُوسى يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمِينَ
موسى گفت : اى قوم من ! اگر به خدا ايمان آوردهايد و تسليم فرمان او هستيد به او توكّل كنيد . » موسى از آنان مىخواست كه آنها هم چون او به خدا توكّل كنند .
[ 85 ]
فَقالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
گفتند بر خدا توكّل كرديم . اى پروردگار ما ما را مغلوب اين ستمكاران مكن . » اين سخن را زمانى گفتند كه موسى آنان را ياد آور شد كه توكّل شرط ايمان به خداست و شرط تسليم در برابر قضاء و قدر اوست . ولى آنان با وجود توكّل به خدا در پى رهايى از مصيبت و گرفتارى خود هم بودند .
آنان نمىخواستند چون بيماران ساديست يا چون برخى صوفيان گرفتار عذاب و شكنجه باشند از اين رو از خدا مىخواهند كه آنان را وسيلهء آزمايش ظالمان قرار ندهد . اين دليل بر اين است كه خداى تعالى بعضى از مؤمنان را به شهادت مىرساند و ظلم ظالم را از آنان دفع نمىكند تا سبب امتحان ظالمان شوند . در حالى كه عاقبت بندگان مؤمن خود را پيروز مىگرداند .
بينش در كشمكش
[ 86 ] از اين رو قوم موسى به درگاه خداوند تضرع مىكنند و مىگويند :
وَ نَجِّنا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكافِرِينَ
و به رحمت خود ما را از اين كافران رهايى بخش . » نظر مؤمنان در اين مبارزه اين است . عاقبت مبارزه مجهول نيست ، / 440 ولى اين به معنى آن نيست كه مبارزه كارى آسان است و بدون فداكارى يا بدون كار و تلاش به پيروزى مىرسد . دعا به درگاه خدا خود نوعى كار است .