است و عمل شما از آن شما . شما از كار من بيزاريد و من از كار شما بيزارم . » هر كس بر حسب هدف خويش كار مىكند و مسئوليت عمل خود را هم بر عهده مىگيرد آنچه گروههاى مردم را از يكديگر متمايز مىدارد نحوهء تفكر و عقيدت آنهاست ، نه چيز ديگر . وقتى مردمى را با مردم ديگر از حيث عقيده و فكر افتراق باشد وحدت زمين و زبان را فايدهاى نيست . در چنين وضعى حتّى رابطهء خويشاوندى هم كارساز نخواهد بود .
ذات ، خاستگاه هدايت
[ 42 ] بعضى از مردم پندارند ، پيامبر است كه بايد ديدگان آنها را بگشايد بدون اينكه خودشان هم در اين راه تلاش ورزند . اين يك اشتباه بزرگ است ، زيرا هدايت يا ضلالت هر كس به دست خود اوست . اوست كه نخستين گام را در اين راه بر مىدارد . چنين كسى همانند كرى است كه از ديگران مىخواهد كه به او سخن بشنوانند در حالى كه نقص / 392 در وجود خود اوست . تا زمانى كه گوشهاى او سنگين است هر آوازى كه براى او نوازند شنيدن نتواند .
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لا يَعْقِلُونَ
برخى از آنها به تو گوش مىدهند . آيا اگر در نيابند تو مىتوانى كران را شنوا سازى . » كران نمىتوانند مطلبى را دريابند زيرا گوشهايشان فروبسته است پس از گوشهاى خود بهرهمند نمىشوند ، زيرا سخن كس در نيابند . گوش بالاترين و برترين اعضاى بدن است . به وسيلهء گوش است كه مردم از انديشه و فكر يكديگر آگاه مىشوند و نسلهاى بعد از تجارب نسلهاى پيش استفاده مىكنند . از اين رو در آيه پس از ذكر « كرى » عدم تعقل آمده است .
[ 43 ] بعضى هستند كه به اين حقيقت آگاه نيستند و هدايت نخستين مسئوليتهاى بشر است و هر كه براى رسيدن به آن تلاش نكند هرگز به آن نخواهد رسيد .