شيطان را پرستيده است » . « 2 » و در حديث ديگر در تفسير اين آيه :
اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ
آمده است كه « به خدا سوگند براى آنان نماز نمىخوانند و روزه نمىگيرند ولى از آنان اطاعت مىكنند در امورى كه معصيت خداست . » و در حديث ديگر آمده است كه :
هر كس سخن خدا از عالم صادق نشنود خدا او را به وادى فنا اندازد و هر كس سخنى را از درى كه خدا آن را براى بندگانش نگشوده است اخذ كند ، / 381 مشرك است . و اين در همان امامى است كه امين اسرار مكنون الهى است » .
در چند حديث ديگر همين مضمون ذكر شده است . « 3 » پيروى از يك تن به طور مطلق و بدون بهرهمندى از عقل خود گونهاى آشكار از انواع شرك به خداست . مهمترين زيانهاى شرك اين است كه آدمى را در عرصهء زندگى گمراه مىسازد .
گمان و يقين
[ 36 ] چون شرك و اطاعت كوركورانه از بتان و كاهنان و نمادهاى سلطه و ارتجاع موجب معطل ماندن قدرت عقلانى مىشود ، مشركان از پى تصورات و گمانهاى خود مىروند و اين تصور و گمان برايشان سودى نخواهد داشت . زيرا گمان سبب اخلال در وضع روحى صاحب خود شود نه سبب دگرگون كردن واقعيت . انسان را عقل دادهاند تا حقايق خارجى را با واقعيت تطبيق دهد در غير اين صورت مثل كسى است كه نقشهاى مىكشد بر مبناى وهم و تصور خود سپس بى آن كه جوانب امر را بسنجد به اجراى آن مىپردازد .
وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً
هامش
( 2 ) - بحار الانوار ، مجلسى ، ج 2 ، ص 94 .
( 3 ) - رجوع كنيد به بحار الانوار ج 4 / ص 93 ، 97 ، 100 .