افزونتر گردد همه زمين خواهد سوخت و اگر از آنچه هست كمتر شود زمين و هر چه در آن هست منجمد گردد و در هر دو حال زندگى رخت برخواهد بست . ماه را نمىنگرى كه فروغ خود از خورشيد مىستاند و شب هنگام با پرتو مهتاب خود زمين را روشن مىدارد و در هر شب در منزلى از منازل خويش است گاه هلال است و گاه بدر و گاه در محاق . چنين است تا افراد بشر حساب روزها را داشته باشند و برنامهء خود چنان كه بايد تنظيم كنند . / 331 آرى ، خورشيد هر روز همانند روز پيش طلوع مىكند و پس از طى مسيرى معين در هر فصل رخت به سوى مغرب مىكشد اما ماه چنين نيست گاه زودتر طلوع مىكند و گاه ديرتر ، هلال است ، بدر مىشود و در محاق مىافتد تا فراياد ما آورد كه عمر تو و زندگى تو روى در تحول و دگرگونى دارد ، در حالى كه تو خود هم چنان در غفلت و بىخبرى هستى .
هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ ما خَلَقَ اللَّهُ ذلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ
اوست كه خورشيد را فروغ بخشيد و ماه را منور ساخت و برايش منازلى معين كرد تا از شمار سالها و حساب آگاه شويد . خدا همهء اينها را جز به حق نيافريد . » و براى تحقق هدفى معين .
يُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
و آيات را براى مردمى كه مىدانند به تفصيل بيان مىكند . » [ 6 ] آمد و شد شب و روز دليل ديگرى است بر ربوبيت خداى سبحان ، زيرا اين آمد و شد خود دليل اين است كه آفرينش را هدفى است .
إِنَّ فِي اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ ما خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ
در آمد و شد شب و روز و آنچه در آسمانها و زمين آفريده است براى پرهيزگاران عبرتهاست . » انواع گوناگون موجودات را جز خداوند نمىداند و هر آفرينشى را هدفى است خاص ، كه پرهيزگاران هستند كه از مشاهدهء عالم وجود پند و عبرت مىگيرند زيرا مردم ديگر در حجاب غفلت و جهالت محجوبند و در دلشان هيچ پديدهاى مؤثر