شرح آيات :
نبرد با نزديكترين دشمن
[ 123 ] هنگامى كه امت اسلامى در تصميمگيرى به جنگ با دشمن استقلال رأى و عمل داشته باشد نخست به قتال آن دشمن كه نزديكتر است خواهد پرداخت سپس به نبرد دشمن دور تر . چنان كه در اين آيه فرمان شده است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً
اى كسانى كه ايمان آوردهايد با كافرانى كه نزديك شمايند جنگ كنيد .
تا در شما شدت و درشتى ببينند . » چنين امتى ، به سبب احساس خطر راه ملايمت در پيش نمىگيرد بلكه همواره در برابر خطر نزديك شدت و سختى بيشتر مىيابد زيرا او يك امت مستقل است و به كرامت و اصالت خويش پشتگرم ، به گونهاى كه هيچ كس را ياراى آن نيست در عزم جزم او رخنهاى پديد كند .
خداى تعالى مؤمنان را وعده مىدهد كه چون چنين باشند يعنى در عين شدت و درشتى از ضوابطى كه خداوند براى آنان معين كرده تجاوز نكنند و عامل طمع يا غرور سبب كينهتوزى و پيكار آنان با دشمن نباشد و پرهيزگارى ورزند همانا خداوند همواره با آنان خواهد بود .
وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ
و بدانيد كه خدا با پرهيزگاران است . » اما امتى كه از حيث روحى ناتوان باشد و از تهديد ديگران بهراسد همواره / 307 با دشمن ناتوانتر و دور تر كه از آن احساس خطرى نمىكند دم از پيكار مىزند .
مسلمانان در آن هنگام در زمرهء توانايان بودند آهنگ جنگ با روميان داشتند زيرا از سوى آنان احساس خطر مىكردند خطرى كه مستقيما متوجه آنان بود .
پس به نبرد تبوك و موته درآمدند . آنان براى آن كه با ايرانيان پيكار كنند با روميان راه مسالمت نپيمودند و نگفتند كه روميان از حيث دين به ما نزديكتر از ايرانيان هستند .
زيرا روميان مسيحىاند و ايرانيان مجوس ولى امروز كه مسلمانان يا لا اقل بعضى از