بنا بر اين كسى كه عمل خيرى انجام مىدهد نبايد بيمى به دل راه دهد و چنان پندارد كه به نتيجهء مطلوب نخواهد رسيد . آرى او نتيجهء عمل خود را خواهد يافت يا در اين جهان و يا در آن جهان .
وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
و شما به نزد داناى نهان و آشكارا باز گردانده مىشويد و او از اعمالتان آگاهتان خواهد كرد . » خداوند تعالى ظاهر و باطن را مىداند و تنها به دادن جزاء به كسى كه كارى انجام داده اكتفاء نمىكند ، بلكه براى او بيان مىكند كه اين جزاء در برابر فلان عمل است تا در كام جان او خوشگوارتر بود و بيشتر موجب عزّت و افتخار او گردد .
همهء اينها علاج نفوس ضعيفى است كه ايمانشان هنوز به مرحلهء كامل خلوص نرسيده و اعمال نيك آنها به كردارهاى ناپسند آميخته است .
سخن آخر آن كه : بيشتر مسلمانان از اين گروهاند كه هنوز شخصيت ايمانى آنان تكامل نيافته است . بر اينان واجب است كه از اين وسيلهء علاج براى تعميق روح تقوى در نفوس خود سود جويند .
آنها كه كار خود را به خدا محوّل مىكنند
[ 106 ] گروه ديگرى هستند كه خود را اصلاح نمىكنند و از اين علاج قرآنى براى معالجهء نفوس خويش بهره نمىجويند و چون نفوسى ضعيف و ارادهاى سست دارند همواره ميان بهشت و دوزخ در ترديداند .
وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
گروهى ديگر به مشيت خداوند واگذاشته شدهاند كه يا عذابشان مىكند يا توبهشان را مىپذيرد و خدا دانا و حكيم است . » گاه ممكن است فردى كه هنوز به مرحلهء اعلاى ايمان نرسيده باشد ، زيرا نتوانسته حقيقت ايمان را درك كند يا بگوييم از درك حقيقت آن قاصر بوده ،