[ سؤال 3602 ] 17816633
بسمه تعالى 9 / 5 / 1359
قم ، دفتر امام خمينى ، با عرض سلام به پيشگاه رهبر عالىقدر
خاطر مبارك را مستحضر مىدارد : اينجانبان كشاورزان قريهء محمدآباد بانه هستيم . در ماه مبارك رمضان كار كشاورزى بىنهايت فشرده است ؛ زيرا بعضىها درو و بقيه وجين پنبه و آبگيرى دارند . و درجه حرارت به طور دقيق كه از نيم ساعت به ظهر مانده تا ظهر معلوم نموديم در بيابان 44 درجه روى صفر بود . كشاورزان اگر كار نكنند امورات زندگىشان تأمين نمىشود و زراعتشان از بين مىرود و اگر كار كنند ، نمىتوانند روزه بگيرند . خواهشمنديم حكم شرعى آن را با در نظر گرفتن شرايط زندگى و كار ما در ماه مبارك رمضان برايمان لطف بفرماييد بنويسيد . از لطفتان سپاسگزاريم .
بسمه تعالى ، روزهء ماه رمضان بر هر مكلفى واجب است و بهانهء كار و گرما مجوز افطار نمىشود ؛ ولى اگر ادامهء اشتغال به كار لازم بود و در اثناى روز ادامهء روزه داراى زحمت و مشقت غير قابل تحمل بود ، مىتواند آن روز را از زمانى كه مشقتبار شد افطار كند و بعداً قضا نمايد .
[ سؤال 3603 ] 17826322
بسمه تعالى
دفتر محترم امام خمينى
در بعضى از روزهاى ماه مبارك رمضان يك نفر كشاورز نوبت آبيارى دارد و در هواى گرم تابستان با بودن روزه ، آبيارى تقريباً غير ممكن است و به عكس ، در حال آبيارى زراعت ، روزه گرفتن تقريباً غير ممكن است ؛ يعنى طورى است كه اگر روزه باشد ، لطمه به زراعت و يا مسلّماً لطمه به سلامتى مىزند . لطفاً مىخواهيم بدانيم آيا اين شخص مىتواند روزهء آن روز را افطار كند و قضاى آن را بگيرد يا خير ؟
استفتائات امام خمينى ( موسوعة الإمام الخميني 32 الى 41 ) ( فارسى ) — صفحة 490
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٩٠