هم چنان در انكار خود باقى ماندند . اكنون ساعت عذاب فرا رسيده . خداوند چگونه عذابشان مىكند ؟
خداوند ، براى انتقام مقدمتى قرار مىدهد بدين گونه كه درهاى رزق به رويشان مىگشايد ، در اين هنگام كه از نعمتهايى كه ارزانيشان كرده كاملا سير مىشوند اندك اندك ايمان از دلشان رخت برمىبندد ، آن سان كه ديگر حتى ذرّهاى از ايمان هم در اعماق دلشان باقى نماند در اين حال به ناگاه عذاب خدا در مىرسد .
فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ
چون همهء اندرزهايى را كه به آنان داده شده بود فراموش كردند ، همهء درها را به رويشان گشوديم . » اينان مىپنداشتند كه آنچه به ايشان مىدهند خير آنهاست و حال آن كه خيرشان نبود ، برايشان شرى عظيم بود . يك سو طعامهاى لذيذ ، يك سو تمتع از اعمال جنسى و يك سو شهرت و نام و آوازه . اين مردم به چيزى كه نام دين يا و جدان يا قانون داشته باشد اعتقاد ندارند . تنها تمتعات بىقيد و شرط زندگى را ارج مىنهند و در هر چه لذيذ است اسراف مىكنند ، حال پاك باشد يا ناپاك ، در اعمال جنسى از حد مىگذرند ، مشروع باشد يا نامشروع ، در تظاهر به صلاح يا فساد راه افراط مىپيمايند ولى اين تمتعات تا كى بر دوامند و توانايى بشر در برابر آنها تا چه و پايه است . مسلم است روزگارى خواهد رسيد كه بشر توانايى طبيعى خود را از دست خواهد داد . قوايش روى در تراجع خواهند نهاد ، و اين همان است كه از آن به مرحلهء اشباع تعبير مىكنيم و پس از آن سقوط ناگهانى است .
حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ
تا از آنچه يافته بودند شادمان گشتند پس به ناگاه فرو گرفتيمشان و همگان نوميد گرديدند . » اين سقوط ناگهانى نتيجهء اسراف است ولى / 67 آن كه مست بادهء غرور است آن را در نمىيابد ، از اين رو قرآن كريم مىگويد : همگان نوميد گرديدند . زيرا در تاريكى زيسته بودند .