فرمانروا و فرمانبر .
ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ
و ما در اين كتاب هيچ چيز را فروگذار نكردهايم . » كتاب ، كتاب خداست . خداوند در سخن خود مبالغه نمىكند ، كلام او تعبير دقيقى است از حق بدون زيادت . زيرا خداوند خود حق را آفريده و حدود آن را بسى بيشتر از هر بشرى مىداند ، هر چند درجت فهم بشرى عظيم و پهنهاش گسترده باشد . اين امتها بر پايهء نظام قدرت خداوندى در اين دنيا در عمل و حركتاند ، اما در آخرت :
ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ
سپس همه در نزد پروردگارشان گرد مىآيند . »
تكذيب كنندگان در تاريكيها هستند
[ 39 ] اين آيات و نشانهها در سراسر عالم پراكندهاند ، پس چه كسى آنها را تكذيب مىكند ؟
آنها تكذيب مىكنند كه در زندگى قدرت ادراك خويش از دست دادهاند ، كرانند و لالها هستند و در ظلمتى كه هيچ چيز در آن ديده نمىشود ، زندگى مىكنند .
/ 59
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا صُمٌّ وَ بُكْمٌ فِي الظُّلُماتِ
آنان كه آيات ما را تكذيب كردهاند ، كرانند و لالانند و در تاريكيهايند . » تاريكيها در اين آيه نادانى است و بىپروايى و شهوات است . هر يك از اينها حجابى است ميان انسان و حقيقت . خداى سبحان آدمى را به نور هدايت بهرهمند ساخته و محال است كه انسان بدون آن نور به هدايت رسد .
مَنْ يَشَأِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَ مَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
خدا هر كه را خواهد گمراه كند و هر كه را خواهد به راه راست اندازد . »