انديشهء توجيهگر
وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ
- و برادرانشان ايشان را به ضلالت مىكشند و از عمل خويش باز نمىايستند . » [ 203 ] اين گونه انديشهها كه شيطان به ياران خود ، القا مىكند و جنبههاى منفى اعتقاداتشان را برمىانگيزد و اين امر سبب مىشود كه هر آيهاى كه بر آنها نازل مىشود ، انكارش مىكنند و آيهء ديگر مىطلبند و مىپندارند كه به ميل و خواهش آنها آيات نازل مىشود .
وَ إِذا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قالُوا لَوْ لا اجْتَبَيْتَها قُلْ إِنَّما أَتَّبِعُ ما يُوحى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي
- چون بر ايشان آيهاى نياورى ، گويند چرا از خود چيزى نمىگويى ؟ بگو : من پيرو چيزى هستم كه از پروردگارم به من وحى مىشود . » قرآن بينشهايى در بر دارد كه آدمى مىتواند در پرتو آن زندگى را باز شناسد .
قرآن براى انسان ميان عقل و جهل ، شهوت و غضب جدايى مىنهد تا جايى كه و جدان هر فرد مىتواند حقيقت نفس و عقل و شهوت يا عقل و غضب آن را لمس كند . قرآن خدا را از طريق برانگيختن و جدان و بلورينه كردن انديشهاش به ياد انسان مىآورد و سپس ميان ايمان به خدا و آثار عظمت و جمال هستى و نيز با بيان نقاط ضعف و ناتوانى پيوند برقرار مىسازد و در پى آن ميان همهء اينها و ضرورت تسليم در برابر خدا و رسالت الهى ارتباط برقرار مىكند . همهء اينها بينشى است كه انسان مىتواند از لابلاى آن ديدگاه آشكارى از حيات يابد .
اگر آدمى نتوانست به هر دليل ديدگاهى از زندگى يابد ، خداوند همان قدرتى است كه هدايت را به صورت تفصيلى يا اجمالى به دو مىبخشد و طبيعت دنيا و آخرت و جانمايههاى آن را اعمّ از عوامل پيشرفت يا عقب افتادگى تمدّن يا ويرانى آن در برابر ديدگان مىنهد / 528 و بينش و هدايت نيز به بشر رفاه و سعادتى مىبخشد كه عبارت است از : رحمتى كه خداوند براى مؤمنان در پى پيروى ايشان از بينش و هدايت ارمغان مىكند .