/ 452
امتحان و گزينش
[ 150 ] پرستش گوساله يك امتحان دشوار براى قوم موسى بود و نيز براى تصفيهء عناصر ضعيف و خائن ، آن هم در جامعهاى كه مىخواهد جوامع ديگر را به راه خدا سوق دهد . شاهد بر اين مدعا اين است كه موسى خشمگين و اندوهناك به نزد قوم خود بازگشت .
وَ لَمَّا رَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً
- چون موسى خشمگين و اندوهناك نزد قوم خود بازگشت . » ظاهرا خشم موسى و اندوه او به خاطر اين بود كه براى تغيير و اصلاح و دگرگونى جامعهء بنى اسراييل قيام كرده بود ولى اينك خود را در برابر مردمى سست عنصر و منحرف مشاهده مىكرد .
قالَ بِئْسَما خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي
- گفت : در غيبت من چه بد جانشينانى بوديد . » من وصى خود را در ميان شما نهادم تا شما را رهبرى كند و گواه اعمال شما باشد .
أَ عَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ
- چرا بر فرمان پروردگار خود پيشى گرفتيد ؟ » و مىخواستيد پيش از رسيدن موعد به آن برسيد .
قوم موسى هنوز در مرحلهاى بودند كه ايمانشان به چيزى بود كه برايشان حضور و شهود داشت ، و هنوز نمىتوانستند به غيب ايمان بياورند و يكى از علل شتابشان به پرستش گوساله به اين عنوان كه خداى موسى است همين بود . در آن ميان گروهى بودند كه مىگفتند خدايى را كه به چشم نبينيم عبادت نمىكنيم .
وَ أَلْقَى الْأَلْواحَ وَ أَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ
- و الواح را بر زمين افكند و موسى سر برادرش را گرفت و به سوى خود كشيد . » / 453 الواحى كه موسى با خود مىآورد ، همه موعظه و هدايت بود و چون ديد كه قومش در اصل ربوبيت ترديد روا داشتهاند آنها را به سويى افكند و به چارهجويى