دروغ و استكبار
[ 134 ] خداوند حجت خود بر آل فرعون با آن مصيبتهايى كه بر آنان فرستاد ، تمام كرد . زيرا بلا پردههاى ستبرى را كه فرد در مقابل ديدگان خود مىكشد ، چون تعصب و كينه توزى ، و عشق افراطى برمىدرد . چون بلا بر سر آيد بار ديگر آن پردهها باز مىگردند و باز مسئله انكار از سر گرفته مىشود .
وَ لَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قالُوا يا مُوسَى ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ
- چون عذاب بر آنها فرود آمد ، گفتند اى موسى ، بدان عهدى كه خدا را با تو هست او را بخوان . » نظريهء تنگ ميدان مادى آنها هميشه به ذهنشان چسبيده بود . زيرا هنوز هم مىپنداشتند كه غرض از بعثت موسى اين است كه از لحاظ مادى برايشان سودى در برداشته باشد و به جنبهء معنوى آن در زندگى بشر توجه نداشتند . و به اين امر آگاهى نداشتند - يا نمىخواستند داشته باشند - كه ارسال رسل براى ارتقاء سطح معنويات ايشان است و نه تنها دفع بلاهايى كه خود به سبب سوء اعمالشان براى خود حاصل كردهاند . آل فرعون هم نظرشان به دين همانند نظر بسيارى از ما بود كه مىخواهيم دين بيش از اصلاح امور معنوى ما به اصلاح امور مادى ما بپردازد . از اين رو مىگفتند :
لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرائِيلَ
- كه اگر عذاب را از ما دور كنى به تو ايمان مىآوريم و بنى اسراييل را با تو مىفرستيم . » تنها با توبه و زارى به درگاه خداوند عذاب از آنها دور مىشد ولى آنان به سبب كوتهبينان فكرى خود مىپنداشتند اين امر به عهدهء موسى است .
/ 426 [ 135 ] آيا در آنچه مىگفتند صادق بودند ؟ هرگز .
فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلى أَجَلٍ هُمْ بالِغُوهُ إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ
- چون تا آن زمان كه قرار نهاده بودند ، عذاب را از آنان دور كرديم پيمان خود شكستند . »