نيك و بد كه به ايشان رسيد از خداست ولى بيشترشان نمىدانند . » وجود اين مشكلات به سبب اين حركت يا آن انديشه نيست سبب آنها خود نظام است و اعمال نابكارانه آن . خداست آن كه خير و شر را مقدر مىكند و كردارهاى نيك و بد را ، بر حسب قوانين دقيق و ثابتى كه نزد خود اوست . و امور را به حكمت بالغهء خويش و به علم نافذ خود به جريان مىاندازد . آن گاه شناخت آن حقايق را به بشر آموخته و او را قدرت داده تا در زندگى خود راه خويش تعيين كند .
زياده روى در كفر
[ 132 ] كفر و انكار در آل فرعون به حدى رسيد كه ميان آنها و حقيقت سدّى بزرگ برآورد به گونهاى كه دم به دم بر افكارشان افزوده مىشد و به يك سلسله افكار مخدر متوسل مىشدند و براى همهء نشانهها و آثار حقيقت تفسيرهاى باطل مىتراشيدند .
وَ قالُوا مَهْما تَأْتِنا بِهِ مِنْ آيَةٍ لِتَسْحَرَنا بِها فَما نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ
- و گفتند كه هر گونه نشانهاى براى ما بياورى كه ما را بدان مسحور كنى به تو ايمان نخواهيم آورد . » همواره موسى ( ع ) در نظر ايشان همان جادوگر دانايى بود كه به همه وسايل جادوگرى آگاه است و هدفش هدايت بشر نيست بلكه در پى رسيدن به اهداف خود است از اين رو هم چنان او را و آيات روشن او را به اصرار تمام انكار مىكردند .
اين مرحله از كفر خطرناكترين مراحل سقوط را در بر دارد ، كه شخص براى خود يك سلسله مسلّمات مىتراشد و خود را در صندوقچهء آن محبوس مىدارد .
انسان بايد همواره ديدگانش باز باشد و ضميرش بيدار و روحش آگاه .
وجدانش را زير پتك شهواتش فرو نكوبد و ديدگانش را به مسمار حسد و كينه ندوزد و چنان رفتار نكند كه ضميرش و وجدانش را عشق به اين يا دشمنى با آن بميراند .
/ 424 بيشتر ما مىپنداريم كه اگر يك بار ديدگان گشوديم و راهى براى خود يافتيم اين راه همان راه ابدى ماست و ديگر به تحقيق و تفحص نياز نداريم . نه ،