مؤمنان نمىتوانند بر دشمنان خود ، در حالى كه شايستگى پيروزى بر آنها را نداشته باشند يعنى خود را براى پيروزى مهيا نكرده باشند ، پس پيروز شوند ، ضرورى است كه بر دشمنان خويش برترى داشته باشند ، به عبارت ديگر پيروزى از آن كسى است كه پيروزى را سزاوارتر باشد .
/ 383
وَ أَنْتَ خَيْرُ الْفاتِحِينَ
- كه تو بهترين راه گشايان هستى . »
زيان بزرگ
روزگار قوم شعيب روى به پايان نهاده بود زيرا آنان به نيروهاى مادى تكيه مىداشتند و مىپنداشتند كه چون از آن نيرو بر خوردارند پس همه چيز دارند و هر كه از آن محروم باشد از هر پيروزى محروم است . از اين رو به مؤمنان مىگفتند كه در اين پيكار شما زيان ديدهايد و شكست خورده . مىپنداشتند كه ثروت و قدرت و جاه و شوكتى كه آنان دارند و مؤمنان از آن محرومند پيروزىشان را تضمين مىكند و حال آن كه همهء آن مال و جاه و قوت و قدرت سرابى زايل بيش نبود .
زلزلهاى سخت آنان را فرو گرفت و در حالى كه هم چنان در سراهاى خود نشسته بودند هلاك شدند ، بىآن كه توان گريزشان باشد . شعيب براى آنان غمگين نشد ، زيرا پيامهاى پروردگار را به آنان رسانيده بود و از هيچ اندرز و هشدارى دريغ ننموده بود ولى آنان هم چنان بر مخالفت خويش افزوده بودند ، پس ديگر چرا بايد به حالشان تأسّف خورد ؟
[ 90 ] كافران مادى گراى كه از وسعت نظر محروم بودند ، حقايق زندگى را در نمىيافتند . اينان مردم را به سفاهت و جنون متهم مىساختند و مىپنداشتند كسى كه براى سود مادى خود تلاش نمىكند ، زندگى را باخته است . و از اين رو قوم شعيب او را در زمرهء زيانكاران به شمار مىآوردند .
وَ قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْباً إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ
- مهتران قومش كه كافر بودند ، گفتند : اگر از شعيب پيروى كنيد سخت زيان كردهايد . »