پرورش يافته است يعنى خداوند براى پرورش بندهء خود نعمتش را بر او ارزانى مىدارد و زندگىاش را رو به سوى كمال سوق مىدهد ، اما اين مسئله بر همگان آشكار نيست و بسيارى نمىتوانند اين رابطه را دريابند . براى فهم چنين رابطهاى بايد نظرى به طبيعت بيفكنيم و نظرى به تاريخ . از نگرش در طبيعت درمىيابيم كه تطور مادى را چه معنى است و از نگرش در تاريخ به آثار تكامل اجتماعى و معنوى پى مىبريم .
به باران بنگريم ، چگونه خداوند بادها را مىفرستد تا بشارت بهار و فراخى نعمت دهد و باد ابرهاى پر آب را به اذن خدا به شهرهاى مرده مىبرد و به آن آب زمين زنده مىسازد و نباتات را مىروياند . آرى ، هم چنان كه در بهار زمين مرده زنده مىشود ، همچنين در روز قيامت هم خداوند مردگان را چونان گياهان از زمين بيرون مىآورد . اين قضيه را نياز به تذكر و فهم است .
البتّه آمدن باران به معنى زندگى نيست ، بلكه باران سبب مىشود كه زمين مستعد قبول نعمت شود ، / 343 زمين پاك گياه خويش به اذن خدا بيرون مىآورد ، اما زمين ناپاك جز اندك گياهى از آن نمىرويد . چنين است آيات خدا كه چون بر رسولان نازل شود ، آدميان نيز بايد داراى استعداد خاصى باشند تا بتوانند از آنها سود برند . اين استعداد استعداد شكر و اجابت است . اگر وجود آدمى از چنين استعدادى برخوردار نباشد سود از آن آيات نمىبرد . و اين بزرگترين درسى است كه از تاريخ مىگيريم . خداوند نوح را به سوى قوم خود فرستاد . قوم به ضلالت متهمش كردند . نوح از خود نفى ضلالت كرد و بر ايشان بيان داشت كه او رسول است از سوى پروردگار آسمانها و زمين آمده است تا اندرزشان دهد ، زيرا تنها اوست كه به تعاليم آسمانى و كيفيت استفاده از آنها آگاه است و بس . سپس نوح گفت شگفتى نيست كه خدا بر بندگان خويش رحمت آورد زيرا او پروردگار آنهاست و پيوسته بركات خويش بر آنان نازل مىنمايد و بر تكامل و تطورشان مىافزايد . نبوت را دو هدف است معنوى و مادى . هدف معنوى آن آراسته ساختن مردم است به حليه تقوى و هدف مادى آن رحمت و بخشايشى است كه بر او نازل مىشود .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 295
مساهمون: احمد آرام
ص٢٩٥