حيات براى انسان به فضل علم بود ولى هدف در اينجا بيان واقعهء خطاست كه چگونه اتفاق افتاد و براى چه واقع شد ؟
وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ
- شما را بيافريديم و صورت بخشيديم . آن گاه به فرشتگان گفتيم : آدم را سجده كنيد . همه جز ابليس سجده كردند . و ابليس در شمار سجده كنندگان نبود . »
چرا ابليس عصيان كرد
در احاديث آمده است كه تعبير قرآنى با آوردن ضمير جمع مخاطب ، دليل بر واقعهء عالم « ذرّ » است . آن گاه كه خدا همهء افراد بشر را به صورت « ذرّ » ( مورچه ) در صلب آدم بيافريد . از اين رو كلمه « ثمّ » ( سپس ، آن گاه ) به كار رفته كه بر ترتيب دلالت دارد .
[ 12 ] ولى اين صفتى كه در ابليس وجود داشت و او را از سجده مانع آمد با آنكه امر صريح به سجده بود ، چگونه صفتى بود ؟
قالَ ما مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ
- خدا گفت : وقتى تو را به سجده فرمان دادم ، چه چيز تو را بازداشت كه سجده نكردى . » قرآن تعبير « الّا » ( آن لا ) آورد يعنى « اين گونه » نه « أن » به تنهايى يعنى « اين كه » اين تعبير بسا براى بيان اين معنى باشد كه صفت سرپيچى ، چيزى آنى يا محدود به اين عمل نبوده است ، بلكه به فرمانبردارى به طور كلى مرتبط است .
يعنى چه چيز تو را از فرمانبردارى بازداشت و سجده نكردى .
قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
- گفت : من از او بهترم . مرا از آتش آفريدهاى و او را از گل . » / 282 جواب ابليس واضح بود . سبب عصيان او همان چيزى است كه از آن به برترى عنصرى يا برترى نژادى تعبير مىكنيم . مىپنداشت كه عنصر و جنس و نژاد او برتر از عنصر و جنس و نژاد آدم است . در اينجا براى ارزيابى خود ، انسان را دو