معامله - بدون آن كه بخواهد - ممكن است مالش با مال ديگران داخل شود ولى اين امر حرام نيست ، زيرا خداوند مردم را به چيزى كه فوق طاقتشان باشد فرمان نمىدهد . بلكه اگر اين عمل عمدا صورت گيرد يا حد اقل به صورت كم فروشى باشد حرام است .
از اين رو است كه خداى تعالى ما را به حركت در راه راست امر كرده و از انحراف به چپ و راست منع فرموده . پس نبايد رهبريهاى باطل را قبول كرد و در برابر گردبادهاى منحرف كننده خاضع بود . اين امر مغز و حقيقت تقوى است و چيزى است كه انسان جز به كوشش فراوان و جهاد با نفس بدان نخواهد رسيد .
/ 236
شرح آيات :
چگونه در مال يتيم تصرّف كنيم ؟
[ 152 ] از ويژگيهاى مهم در قانونگذارى قرآنى ، همان واقعيت است . بايد و نبايدهاى قرآنى مطابق است با انحرافات واقعيت خارجى و متمركز بر آن . براى مثال در زمينهء اقتصاد ، قرآن تنها به بيان حق مالكيت خصوصى و حرمت تجاوز به اموال مردم بسنده نمىكند ، بل به حلقههايى مىپردازد كه بيشتر در معرض تجاوز قرار دارند و لذا از آن بسيار سخن مىگويد و از همين رو جامعه از حلقاتى كه بيشتر مورد تعرّض هستند پرهيز مىكند و طبيعة به ديگرى تجاوز روا نمىدارد و لذا قرآن مال يتيم را متعرّض مىشود و كاهش در ميزان و سنجش را . مال يتيم از آن رو كه يتيم ناتوان است و نمىتواند آن را مطالبه كند و اين مال زودتر تباه مىشود و كاهش در ميزان و سنجش نيز از آن رو كه عمل رايجى است و به دور از پيگرد قانونى ، زيرا دشوار مىتوان بر آن آگاهى يافت .
وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
- به مال يتيم نزديك مشويد مگر به نيكوترين وجهى . » يعنى براى زياد كردن و بارور نمودن آن يا براى نگهدارى آن به وجهى بهتر . اگر اين امور نباشد اساسا جايز نيست دست بر سر مال يتيم نهاد زيرا معلوم