يافته است و اين يك گمراه .
ثانيا : او را گفتند : چرا خدايان قوم را ترك كردى و حال آن كه آنها نيرومندتر بودند زيرا قدرت جامعه كه در شخص طاغوت تبلور يافته با اينها بود . علاوه بر طاغوت قدرت فرهنگى كه همان ارزشهاى جامعه است و كاهنان معابد و قدرت اقتصادى كه سرمايهداران و فئودالها هستند ، مدافع خدايان هستند . آيا از اين نيروها باك ندارى ؟
/ 119 ابراهيم ( ع ) گفت : نه از هيچ يك باك ندارم زيرا مشيت خداى يكتا بر همه حاكم است . درست است كه طاغوت مرا مىآزارد ولى آزار طاغوت در حيطهء ارادهء خداى يكتاست . اگر او كارى نخواهد واقع نخواهد شد . علم خدا بر بتان و طاغوتان و هر چه در دايرهء فرمان آنها باشد محيط است . اينان ناتوانند و خداى يكتا تواناست . ابراهيم افزود كه به فطرت نيالودهء خود باز گرديد تا دريابيد كه خدا از همه مخلوقات خود تواناتر است . و ما بايد از او بترسيم نه از مخلوقات او .
قالَ أَ تُحاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَ قَدْ هَدانِ وَ لا أَخافُ ما تُشْرِكُونَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَشاءَ رَبِّي شَيْئاً وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْءٍ عِلْماً أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ
گفت : آيا دربارهء اللَّه با من ستيزه مىكنيد و حال آن كه او مرا هدايت كرده است . من از آن چيزى كه شريك او مىانگاريد نمىترسم . مگر آن كه پروردگار من چيزى را بخواهد . علم پروردگار من همه چيز را در برگرفته است ، آيا پند نمىگيريد ؟ » [ 81 ] خدايان را رموز و نمادهايى است . آنچه بشر از آن مىترسد يا نيروهاى طبيعى است يا نيروهاى اجتماعى . خضوع در برابر خدايان رمز خضوع در برابر اين قواست و ممكن نيست بشر از اين ترس و هراس رهايى يابد مگر به ترس و هراس قوىتر از اينها و آن ترس و هراس از پروردگار توانا و نيرومندى است كه بر سراسر عالم وجود سيطره دارد . به همين سبب ابراهيم قوم خود را از غضب خدا ترسانيد و گفت :
وَ كَيْفَ أَخافُ ما أَشْرَكْتُمْ وَ لا تَخافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطاناً
چرا از آن چيزى كه شريك خدايش ساختهايد بترسم در حالى كه شما چيزهايى را كه هيچ دليلى دربارهء آنها نازل نكرده است مىپرستيد