3 . آيا روزى همه تأمين شده است ؟ در آيات فوق اين حقيقت به خوبى منعكس بود كه خداوند روزى همه موجودات زنده را برعهده گرفته و هر جا باشند ، روزى آنها را مىرساند ، ولى اين سؤال پيش مىآيد پس چرا در دنياى كنونى و در طول تاريخ گروهى از گرسنگى مرده و مىميرند ، آيا روزى آنها تأمين نشده است ؟ !
در پاسخ اين سؤال بايد به اين نكات توجه كرد كه اولًا : تأمين روزى به اين معنى نيست كه آن را براى انسان عاقل با شعور فراهم ساخته به درب خانهاش بفرستند ، يا لقمه كنند و در دهانش بگذارند ، بلكه زمينه فراهم شده است و تلاش وكوشش انسان شرط تحقق و به فعليّت رسيدن اين زمينهها است ، حتى مريم ( عليها السلام ) در آن شرايط سخت درد وضع حمل كه خداوند روزىاش را به صورت خرماى تازه ( رطب ) بر شاخسار خشكيده نخلى كه در آن بيابان بود ، ظاهر ساخت ، مأمور شد حركتى كند و مخاطب به جمله « وَهُزِّى إلَيْكَ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ . . . » : « تو اى مريم تكانى به اين درخت بده تا رطب تازه بر تو فرو ريزد » شد .
ثانياً : اگر انسانها در گذشته و حال غصب حقوق ديگران كنند و روزىهاى آنها را به ظلم از آنها بگيرند ، دليل بر عدم تأمين روزى انسانها نيست ، و به تعبير ديگر علاوه بر مسئله تلاش و كوشش ، وجود عدالت اجتماعى نيز شرط تقسيم عادلانه روزىها است . و اگر گفته شود خداوند چرا جلو ظلم ظالمين را نمىگيرد ؟ مىگوئيم اساس زندگى بشر بر آزادى اراده است تا همگى آزمايش شوند ، نه بر اجبار و اكراه ، و گرنه تكاملى صورت نخواهد گرفت .
ثالثاً منابع زيادى براى تغذيه انسانها در همين كره خاكى وجود دارد كه بايد با هوش و درايت آنها را كشف و به كار گرفت . و اگر انسان در اين زمينه كوتاهى كند ، مقصّر خود اوست . ما نبايد فراموش كنيم مناطقى از آفريقا كه مردمش از
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 72
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٢