اسباب گم نشوند و روزى را نتيجه منحصر به فرد تلاش و كوششهاى خود به تنهايى ندانند ، گاه به اشخاصى روزى مىرساند ك تلاش چندانى نكردهاند و گاه روزى را از كسانى مىگيرد كه تلاش فراوان داشتهاند ، تا روشن سازد در پشت اين دستگاه قدرت ديگرى حاكم است ، ( ولى نبايد فراموش كرد كه اين در حقيقت يك استثناء است ، اما اصل اساسى همان تلاش و كوشش است ) .
و شايد به خاطر همين مطلب است كه در حديثى از پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) آمده است :
« وَاعْلَمُوا انَّ الرّزقَ رِزْقان : فَرِزْقُ تَطْلُبُونَهُ وَ رِزْقُ يَطْلُبكُمْ فَاطْلُبُوا ارْزاقَكُم مِنْ حَلالِ فَانّكُم انْ طَلَبْتُموُها مِنْ وُجُوهِها اكَلْتُموُها حَلالًا وَانْ طَلَبْتُموُها مِنْ غَيْرِ وُجُوهِها اكَلْتُمُوها حَراماً . . . » « 1 » :
« بدانيد رزق دو گونه است : رزقى كه شما به دنبال آن مىرويد و رزقى كه آن به دنبال شما مىآيد بنابراين رزق را از طريق حلال طلب كنيد كه اگر از طريق صحيح آن را بطلبيد ، آن را به صورت حلال مىخوريد و اگر از غير طريق صحيح بطلبيد همان را به صورت حرام مىخوريد » .
اين دو گونگى روزى در واقع دليل بر جمع ميان آيات و رواياتى است كه روزى را مقسوم و تضمين شده مىشمرد و آيات و رواياتى كه نقطه مقابل آن جد و جهد و تلاش را شرط بهرهگيرى از روزى معرفى مىكنند . « 2 »
به علاوه آگاهى بر اين دو گونگى رزق سبب مىشود كه افراد حريص از حرص باز ايستند و مؤمنان خود را آلوده كارهاى حرام براى طلب روزى نكنند و محرومان نيز به ياس و نوميدى كشيده نشوند .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعه ، جلد 12 ، صفحه 29 .
( 2 ) . جهت اطلاع بيشتر از اين روايات به جلد 12 وسائل الشيعه كتاب التجارة ، صفحه 9 و 16 و 18 و 22 و 24 و 26 مراجعه شود .