كسى كه به تربيتش همت گماشته اشراف داشته باشد . هدف اسلام از اعطاى حقوقى به صاحب برده نسبت به او ، همين امر است . يكى از اين حقوق اين است كه صاحب كنيز مىتواند او را به هر كه صلاح مىداند به زنى دهد . ولى از سوى ديگر ازدواج با زنان اسير براى شوهر مشكلاتى ايجاد مىكند و گاه روابط زناشويى و تشكيل خانواده را به خطر مىاندازد . از اين رو اسلام توصيه مىكند كه ازدواج با كنيزان تنها بايد از روى اضطرار و ناچارى باشد .
«
وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ
هر كس را كه توانگرى نباشد ، تا آزاد زنان مؤمنه را به نكاح خود درآورد ، از كنيزان مؤمنهاى كه مالك آنها هستيد به زنى گيريد . » درست نيست كه تصور شود كه كنيز از روى صدق و حقيقت ايمان نمىآورد ، و ايمان او ظاهرى است و به خاطر منافعى است كه از آن عايدش مىشود . قرآن مىگويد كه اين تصور صحيح نيست ، زيرا خداوند است كه به حقيقت ايمان هر كس آگاه است .
اما اگر بخواهند با اين مقياس با يكديگر معامله كنند ، اين شك و ترديد به هر انسان ديگرى هم تسرى مىيابد و با وجود چنين جوّ آكنده از بدبينى زندگى آدميان با يكديگر دشوار مىگردد . از اين رو مىگوييم آنچه بر عهده ماست نگريستن در ظواهر ايمان است يعنى كسى كه به ظاهر اظهار اسلام و ايمان كرد ما را بسنده است . همچنين از اعتقادات باطل و نادرست اين است كه اسيرى را كه از نژاد عرب نباشد فروتر از كسانى كه نژاد عربى دارند به حساب آوريم . زيرا خداوند همه را از يك تن بيافريده و مردم همه اعضاى يك پيكرند .
«
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ
- خداوند به ايمان شما آگاهتر است و همه از جنس يكديگريد . » ازدواج كنيزان بايد به اجازهء سرورانشان باشد زيرا اينان بندگان و مملوك سروران خويشاند ، و نيز به اين اعتبار كه آنان با رسوم اسلامى به تازگى آشنا