اسلامى به بردگى گرفتن آزادگان خواه به زور و جبر يا به دلخواه حرام است . تنها در يك صورت جايز است و آن هم در باب اسيران جنگى . اسلام راه بردگى را پيش پاى آنان نهاده تا بتدريج در جامعهء اسلامى حل شوند .
كسى را كه به وطن اسلامى تجاوز كرده ضد مسلمانان جنگيده و اكنون اسير شده ، نمىتوان در بلاد اسلامى آزاد رها كرد تا مرتكب هر فسادى بشود ؛ بلكه بايد او را تحت تربيت اسلامى قرار داد تا در آينده به صورت يك شهروند صالح در بلاد اسلامى زندگى كند و براى اجتماع مسلمانان عضوى فعّال و سازنده باشد .
اين دورهء تربيتى در كجا تواند بود ؟ آيا دولت اسلامى مىتواند هزارها اردوگاه درست كند و اين اسيران را در آنجا نگاهدارد ؟ آيا اگر اين روش اعمال شود نتيجهاى خواهد داد ؟ نه ، بهترين روش همين است كه به اسير بخشى از آزادىاش اعطاء شود و او را به دست يك مسلمان بسپارند و به آن مسلمان حق دهند كه آن اسير را به راه آورد تا به درجهاى رسد كه بتواند آزادى كامل خود را به دست آورد . براى رسيدن به اين منظور با سفارشهاى مؤكّد از مولاى او خواسته شده كه حقوق بنده را رعايت كند . حتى در اين باب چندان سفارش شده كه براى سرپيچى و سهلانگارى از آن عقوبتهاى قانونى هم مقرر گرديده است .
بدين طريق امت اسلامى مىتواند مللى را كه بلادشان را فتح كرده رهبرى كند و هر چند شمارشان بسيار باشد در مدت نه چندان درازى جزئى از امت اسلامى گردند تا بتوانند خود در آينده رسالت اسلامى را به آفاق تازهاى ببرند .
حتى آن جنگجويى كه در اين سال خود بر بلاد اسلامى تاخت آورده مىتواند در سال ديگر به عنوان سردار سپاه اسلام در فتوحات ديگرى شركت جويد ، چه بسا اين جنگ در همان موطن قديم او و با همقطاران پيشين او باشد . اين امر چگونه ميسّر تواند بود ، اگر اسير در داخل خانهها و ميان خاندانهاى مسلمان تربيت نشود ؟ / 56 آرى در چنين شرايطى است كه اسير معاند و محارب پيشين به صورت مؤمن صادق امروز تحول مىيابد .
طبيعة اين تربيت وقتى به نتيجهء قطعى مىرسد كه مربى بر همهء شؤون
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 53
مساهمون: احمد آرام
ص٥٣