أَيْمانِهِمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اسْمَعُوا وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ ( 108 )
شهادت و اعتماد
رهنمودهايى از آيات :
به مناسبت سخن از مسئوليت و نقش علم در آن ( زيرا علم از مسئوليت جدا نيست ) در اين آيات سخن از شهادت آمده ، شهادتى كه علم نيست ولى در ايجاد مسئوليت دينى جانشين آن است . روش قرآن اين است كه غالبا براى بيان يك حقيقت از يك واقعهء خارجى كه با زندگى رابطهء مستقيم دارد ، استفاده مىكند و اين امر سبب مىشود كه همواره با احكام و حقايق يك مثل زنده همراه باشد .
بر حسب اين روش ، در اينجا از شهادت بعد از مرگ سخن مىگويد : آنجا كه شخصى كه مرگ خود نزديك مىبيند دو عادل را به شهادت گيرد و مسئوليت شهادت پس از مرگ را بر عهدهء آنان مىنهد و اگر آن دو در موضع تهمت بودند دو تن ديگر را برگزيند و آن دو پس از اداى فريضه سوگند بخورند كه در شهادت خود دروغ نمىگويند .
چون دروغشان معلوم شد ، حكم به دروغگويى آنها نمىتوان كرد مگر وقتى كه دو تن از معارضان آنان كه مدعى هستند كه آن دو در شهادت دروغ مىگويند سوگند خورند و اگر سوگند خورند آن تهمت درست است / 485 و آنان در متهم ساختن آن دو به دروغگويى ، به راه ستم نرفتهاند .
اين راه بهترين راه است براى صدق شهادت و رد نكردن سوگند .
بر آدمى است كه اگر مىخواهد به حقيقت رسد ، مخصوصا قاضيان كه مىخواهند به حق دست يابند ، دو كار انجام دهند :
الف : ترس از خدا و پيروى از اوامر او .