آزادى ، و قربانى بىقلاده / 470 و با قلاده را چون اشياء مورد احترام ( يعنى آزاد براى خدا نه براى بندگان خدا ) قرار داده است .
اين امور همه رموز حريتاند كه خداوند آنها را قوام كار مردم يعنى تنظيم امور زندگى آنها ساخته است . زيرا حريت اساس تنظيم حيات اجتماعى است در يك منطقهء آزاد مردم گرد مىآيند تا هر طايفه رأى صريح خود را بيان دارد و مردم بر گرد هر چه خواهند همرأى شوند و براى بناى زندگى همراه با كرامت خود ، دست يارى به هم دهند و براى مقاومت در برابر طاغوت متحد گردند .
اما ماه حرام وقتى است كه در آن تجاوز به ديگران حرام است و بايد در خلال آن ماه همه امكان و اجازت يابند كه به حج روند و كسى متعرض آنان نشود ، اين تعرض به هر بهانهاى كه باشد حرام است .
امّا قربانيهاى بىقلاده ( هدى ) و با قلاده ( قلائد ) چيزهايى است كه كسى را نرسد كه بر آنها تعدّى كند . آنها متعلق به شخص معينى نيستند متعلق به خدا و مردماند ، يعنى متعلق به تمام كسانى هستند كه به حج مىروند . نماد مالكيت مردمى هستند . نماد هميارى در استفاده از چيزهاى اين زميناند براى رفاه همهء ساكنان آن .
آزادى ميان هرج و مرج و تحرك
اكنون اين سؤال پيش مىآيد كه چگونه ممكن است آزادى سبب قوام كار مردم گردد و ما مىدانيم كه آزادى كارش به هرج و مرج مىكشد .
پاسخ :
اولا : حريت يعنى همهء مردم آزادند و به معنى آن نيست كه يك گروه يا يك شخص آزاد است . وقتى كه ما اين ارزش ( يعنى آزادى براى همهء مردم ) را به مرحلهء اجرا درآوريم موجب انضباط همگان در آن موقعيت خواهد شد . يعنى هيچ كس حق ندارد / 471 آزادى ديگرى را سلب كند بلكه بر او واجب است كه آزادى ديگران را محترم شمارد .