است . » زيرا براى هر حيوان وحشى كه صيد مىشود در ميان حيوانات اهلى حيوانى است از حيث حجم و شكل و گله و رمه همانند آن .
از اينجاست كه بايد دفع كفاره بر حسب حجم حيوان و شباهت او انجام پذيرد . مثلا گوسفند در حجم مىتواند كفاره كشتن آهو شود .
/ 465 مرجع قانونى براى قضاوت در اينكه اين حيوانى كه به كفاره قربانى مىشود همانند حيوان شكار شده هست يا نه ، خود مردم هستند يعنى عرف عام كه در آن آيه از آن به دو عادل تعبير شده است :
«
يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
- دو عادل از شما به آن گواهى دهند . » و اين جزاء به كعبه و حجاجى كه به زيارت آن آمدهاند بازمىگردد .
«
هَدْياً بالِغَ الْكَعْبَةِ
- قربانى را به كعبه رساند . » كسى كه بايد اين كفاره را بپردازد مىتواند به جاى قربانى بر حسب مقدار آن حيوان كه صيد كرده مساكين را طعام دهد . مثلا اگر گوشت آن شكار ده تن را سير مىكرده ، ده تن را طعام دهد .
«
أَوْ كَفَّارَةٌ طَعامُ مَساكِينَ
- يا به كفاره درويشان را طعام دهد . » يا مىتواند به مدتى كه آن صيد يك نفر را سير مىكرده روزه بگيرد . مثلا در عوض قربانى كردن گوسفندى كه گوشت آن ده تن را سير مىكرده ، يا ده مسكين را سير كند بايد ده روز روزه بگيرد . البته اين كفاره كشتن آهويى است كه معادل يك گوسفند باشد .
«
أَوْ عَدْلُ ذلِكَ صِياماً لِيَذُوقَ وَبالَ أَمْرِهِ
- يا برابر آن روزه بگيرد تا عقوبت كار خود را بچشد . » خلاصه اين است كه انسان به قدر آنچه از صيد استفاده كرده عوض بدهد .
اما اگر صيد قبل از حكم به حرمت آن انجام گرفته باشد يا قبل از علم به اين حكم ، در اين صورت عفو شده است :
«
عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ
- از آنچه در گذشته كردهايد خدا عفو كرده است . »