البته خداوند به اين اكتفاء نمىكند كه تنها بشر را « نور » ارزانى دارد ، بلكه آن نعمت را به كمال مىرساند بدين گونه كه نقشه تمام راهها و كوره راههاى زندگى را برايش تكميل مىكند و اين نقشه همان است كه قرآن از آن به « كتاب » تعبير كرده است :
«
قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ
- از جانب خدا نورى و كتابى صريح و آشكار بر شما نازل شده است . »
چگونه كسى مستحق هدايت خداوندى خواهد شد
[ 16 ] نور خدا و كتاب او و به عبارت ديگر آيين و كيش او كسى را سودمند مىافتد كه / 336 از راه خدا ، راهى كه خشنودى خدا در آن است پيروى كند . و هر كس كه از آن راه سر برتابد ، از سوى خدا نورى به قلب او نمىتابد و راه زندگى او روشن نخواهد شد .
عقل انسان تابع ارادهء اوست . اگر انسان بخواهد كه بفهمد بايد به سوى وسايل و اسباب فهم حركت كند وسايل و اسبابى كه چشم و گوش و دل او را مىگشايد و نيز در پى يافتن وسايل معرفت باشد .
اما كسى كه نمىخواهد بفهمد عقلش در گور تاريك نادانى فرومىافتد و نور عقلش براى ابد خاموش مىماند .
كسى كه مىخواهد بفهمد بايد در راه آن تلاش كند . در پى علم رود و چون به علم دست يافت بدان عمل كند . هر چه عمل انسانى در چيزى افزون گردد علم او نيز بدان چيز افزون مىشود .
اما كسى كه علمى بياموزد و بدان توجه نكند و بدان عمل ننمايد و به راه هدايت آن نرود ، آن علم بدون بدرود از نزد او رخت خواهد كشيد . در حديث آمده است كه « علم عمل را ندا مىدهد ، اگر پاسخش گفت مىماند و اگر پاسخش نگفت رخت برمىبندد » .
پس هدايت خداوندى به كسى ارزانى شود كه بدان عمل كند و براى