[ 133 ] اما هر كس كه از مردم بترسد و از طبيعت بترسد و براى خشنودى جامعه خدا را به خشم آرد بر اوست كه مسئوليت عمل خويش بر عهده گيرد زيرا خدا مىتواند او را از صحنهء وجود محو كند و كسانى ديگر را بياورد كه به جاى او در زمين زيستن گيرند .
«
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَ يَأْتِ بِآخَرِينَ وَ كانَ اللَّهُ عَلى ذلِكَ قَدِيراً
- اى مردم اگر بخواهد شما را از ميان مىبرد و مردمى ديگر پديد مىآورد . كه خدا بر اين كار قادر است . » [ 134 ] برخى از مردم را طمع به ورطهء گناه مىكشد . از روى طمع اموال مردم را مىخورند و به خريد و فروش مشروبات الكلى و اشاعهء فحشاء مىپردازند .
اينان بايد بدانند كه اگر از راه خدا روند و از معصيت او خوددارى كنند ، خدا بىنيازشان خواهد كرد ، / 216 نه تنها در دنيا بلكه در آخرت نيز ايشان را بهرهمند خواهد ساخت .
«
مَنْ كانَ يُرِيدُ ثَوابَ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ وَ كانَ اللَّهُ سَمِيعاً بَصِيراً
- هر كس كه پاداش اين جهانى را مىطلبد بداند كه پاداش اينجهانى و آن جهانى در نزد خداست و او شنوا و بيناست . » خداوند اقوال و اعمال نيك مردم را مىشنود و مىبيند و هيچ كس را بدون اجر و مزد رها نمىكند ، نه در اين جهان و نه در آن جهان .
خلاصه آنكه : اگر ارتكاب معصيت در اثر ترس باشد بايد بدانيم كه خدا قادر است كه ما را از آنچه از آن بيم داريم در امان دارد ، و خدا سزاوارتر از هر كس ديگر است كه از او بترسند ، و اگر معصيت به منظور حصول نعمت و مال است نعمتهاى جاودانى در نزد خداست .
مسئوليت اجتماعى
[ 135 ] براى آنكه جامعه را از هر پليدى مصون داريم بايد از دو عامل مدد گرفت :