كُلِّ شَيْءٍ حَسِيباً
- چون شما را به تحيتى نواختند به تحيتى بهتر از آن يا همانند آن پاسخ گوييد ، هر آينه خدا حسابگر هر چيزى است . » سلام مستحبّ است و جواب آن واجب . پاسخ تحيت تنها منحصر به سلام نيست در نامه هم ، چنين است . كسى كه تو را به فرستادن نامهاى گرامى مىدارد بر تو است كه پاسخش دهى ، پاسخى نيكوتر . و هر كس در حق تو خدمتى كرد بايد خدمت او به نحوى شايستهتر يا همانند آن جبران كنى .
[ 87 ] بر ماست كه از تجاوز به حقوق مردم حذر كنيم و اين بزرگترين حقى است كه به گردن ماست حتى از حق پاسخ سلام بزرگتر . زيرا ما همگى در روز قيامت - روزى كه در آن ترديدى نيست - به پيشگاه عدل الهى خواهيم ايستاد .
خدا نيز وعدهء خود خلاف نكند كه هيچ كس از خدا راستگوىتر نخواهد بود .
«
اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً
- اللَّه خدايى است كه هيچ خدايى جز او نيست . به تحقيق همهء شما را در روز قيامت - كه هيچ شكى در آن نيست - گرد مىآورد و چه كسى از خدا به گفتار راستگوتر است . » قرآن در اين آيه
إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
گفت : يعنى شما را گرد مىآورد و به سوى آن روز مىراند . تا ما از آن روز مهيب كه همهء ما را در آن روز به محكمهء عدل الهى مىرانند تصورى روشنتر داشته باشيم . محكمهاى كه نيكوكاران و بدكاران را در آن روز در برابر اعمالشان پاداش مىدهند .
ضرورت التزام در برابر مسئوليت
[ 88 ] قرآن بار ديگر به ضرورت التزام در برابر مسئوليت بازگرديد . بايد نسبت به منافقين چه موضع اجتماعى اتخاذ كرد ؟ ما را ملزم مىدارد كه در اين باره اختلاف به يك سو نهيم و موضع واحدى برگزينيم كه مبتنى بر اصولى كه پذيرفتهايم باشد . اين موضع ، عبارت است از قتال با منافقان آن هم با حزم و احتياط / 143 و همكارى نكردن با آنهاست به هر شكلى از اشكال . زيرا اهل نفاق در درگاه خداوند