شمار آورده است و مقدس اردبيلى به اين نكته توجه داشته و به اين اشتباه دچار نشده است . « 1 »
13 - چرا در حديقة الشيعة بعضى كلمات يا اسامى اشتباه نوشته شده . مثلا « حبه » ، « حيه » ؛ « انساب » ، « ايشان » ؛ « بجاى » ، « بحار » ؛ « حافظ ابو نعيم اكابر محدثين » ، « اكابر مفسرين » نوشته شده است ؟ آيا اين دليل نيست كه اين كتاب نمىتواند منسوب به دانشمندى مثل محقق اردبيلى باشد ؟ البته اين اشكالات نياز به پاسخ چندانى ندارد چرا كه همه عزيزانى كه با نسخههاى خطى سر و كار دارند مىدانند اين اشتباهات از كاتبان و نسخهبرداران است و ربطى به نويسندگان اصلى آن ندارد و اگر حتى نوشتهاى با دست خط خود نويسنده هم باشد جز سهو القلم نمىتوان نامى ديگرى بر آن نهاد . پس نمىتوان از اين قبيل مسائل نتيجه گرفت كه « نويسنده حديقه ، محقق اردبيلى نيست ، بلكه شخصى است كه آگاهىهاى رجالى ضعيفى دارد » . « 2 »
14 - در پايان يكى از احاديثى كه در نكوهش صوفيه در حديقه به نقل از امام هادى عليه السلام ياد شده است ، آمده است : « و ان هم الأنصاري . . . اولئك الذين يجهدون فى اطفاء نور اللّه . . . » نويسنده حديقه . . . پنداشته ، اين متن « آخر حديث » ، آيه قرآن است و آن را جداى از حديث و با تعبير « تلاوت » آورده است و در ترجمه نيز تعبير « كوشش مىنمايند » نشان مىدهد كه پنداشته آيه قرآن است . اين نشانهء ناآشنايى نويسنده حديقه و تنظيمكننده آن ، با قرآن است . . . » « 3 » با توجه به اينكه در آن زمان « معجم المفهرس » و امكانات ديگرى كه امروز وجود دارد ، نبوده چنين اشتباهات طبيعى است چرا كه مقدس اردبيلى « حافظ قرآن » نبوده كه بگوييم چرا چنين و چنان نوشته ، براى همين نيز در مجمع الفائده همچنين اشتباهى در رابطه با آيه قرآن از او رخ داده
هامش
( 1 ) - ر . ك : « الاخبار الدخيلة » علامه شوشترى ج 1 ، 46 ، « روضة الشهداء » ص 117 تصحيح شعرانى
( 2 ) - مجله حوزه ، ش 75 ، ص 194
( 3 ) - « مجله حوزه » - ش 75