است .
در حديقة الشيعة دربارهء بايزيد بسطامى و معروف كرخى آمده است : « . . . سنيان بستهاند كه او [ بايزيد بسطامى ] سقاى امام جعفر صادق عليه السّلام بود و اين محض افتراست و آن شقى معاصر امام حسن عسكرى عليه السّلام بود و روزى چند خدمت جعفر كذاب كرده بود . . . و عادت متعصبان سنى است كه هر كس را از اين طايفه ببينند كه رسوايى را از حد گذرانده و پرده از روى كفر خود برانداخته ، مانند بايزيد بسطامى و حسين بن منصور حلاج ، گويند دو تا بودند و اكثر صوفيه نيز دعوى دوتايى ايشان مىكنند . . . يكى از ايشان كافر بوده و ديگرى مؤمن و از اكابر اولياء اللّه ؛ و شيعه بايد كه گول نخورد . . . » « 1 »
و دربارهء معرفى دربان امام رضا عليه السّلام مىنويسد : « . . . دربانش محمد بن الفرات ، و صوفيه مىگويند معروف كرخى و آن اصلى ندارد » . « 2 » ولى مقدس اردبيلى در كتاب اثبات واجب مىگويد : « . . . ايشان [ اهل بيت عليهم السّلام ] جماعتىاند كه مردمان متفقاند بر افضليت ايشان بر همهء عالميان ، تا آنكه بايزيد بسطامى سقايى حضرت جعفر صادق عليه السّلام كرده . . . » « 3 » و در نسخهء ديگر اين كتاب چنين آمده : « . . . بايزيد بسطامى دربان حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام بود و معروف كرخى دربان على بن موسى عليه السّلام » . « 4 »
علامه حلى نيز در شرح تجريد الاعتقاد دربارهء صحت اين ادعا مىفرمايد : « . . .
همانا فضلايى از مشايخ از خدمت به آنها [ اهل بيت عليهم السّلام ] فخر مىكردند . ابو يزيد بسطامى افتخار مىكرد كه در خانهء امام صادق عليه السّلام سقا بود و معروف كرخى به دست امام رضا عليه السّلام اسلام آورد و افتخار دربانى حضرت را به عهده داشت تا اينكه رحلت كرد . » « 5 »
ولى همانطور كه در حديقة الشيعة آمده ، بايزيد بسطامى قطعا عصر امام جعفر
هامش
( 1 ) - « حديقة الشيعة » ، ص 746 ؛ همچنين صفحه : 814
( 2 ) - حديقة الشيعة ، ص 840
( 3 ) - نسخهء خطى كتابخانهء آيت اللّه گلپايگانى ، ص 76
( 4 ) - نسخهء خطى اصول دين ( اثبات واجب ) ، آستان قدس رضوى ، ص 92
( 5 ) - « كشف المراد فى شرح تجريد الاعتقاد » ، تصحيح آية اللّه حسنزادهء آملى ، ص 396