الشيعة فى تفصيل احوال النبى صلّى اللّه عليه و آله و الأئمة « 1 » معرفى شده است . اين كتاب شرح زندگانى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و ائمهء معصومين عليهم السّلام و دفاع از حقانيت شيعه و در دو جلد بوده است : جلد اول در شرح زندگانى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و جلد دوم - كه همين حديقة الشيعة فعلى است - در اثبات امامت و زندگانى امامان شيعه است .
از جلد اول حديقة الشيعة هيچ اطلاعى نداريم و نسخهاى از آن هم در دست نيست ، جز اينكه در خود حديقة الشيعة فعلى ، سه مورد به جلد اول ارجاع داده « 2 » و در دو مورد هم به جلد دوم بودن اين كتاب تصريح كرده است . « 3 » آقاى فشاهى هم در مقدمهاى كه بر حديقة الشيعة نگاشته ، مىگويد كه نسخهء خطى جلد اول آن را ديده است ؛ « 4 » البته اين احتمال وجود دارد . كه ايشان كتاب ديگرى را با آن اشتباه گرفته باشد .
علت شهرت و مقبوليت حديقة الشيعة و معروف شدن آن در ميان شيعيان ، غير از ساده و سليس بودن آن ، مىتواند انتساب كتاب به مقدس اردبيلى باشد كه شخصيتى وارسته و محبوب و پرنفوذ در بين عام و خاص بوده است . همچنين قسمت نكوهش صوفيه و ذكر مطاعن و مفاسد آنها در معروف ساختن اين كتاب بىتأثير نبوده است .
چرا كه با استفاده از نام و موقعيت برجستهء علمى و معنوى اردبيلى مىتوانستند صوفيه و طرفداران آنها را محكوم و مطرود كنند . اكثر كتابهايى كه بعد از حديقة الشيعة در رد صوفيه نوشته شده ، كم و بيش از اين كتاب تأثير پذيرفته و از مطالب و شيوهء استدلال آن بهره گرفته و جزو منابع مهم و اصلى نوشتههايشان بوده است . به هر حال اين حقيقت را نمىتوان انكار كرد كه مردم اين كتاب را به سبب ساده و سليس بودن متن آن و علل ديگرى پذيرفتهاند و شاهد اين رواج ، كثرت نسخههاى خطى آن است كه قريب به
هامش
( 1 ) - « روضات الجنات » ، ج 1 ، ص 83
( 2 ) - حديقة الشيعة ، ص 425 ، 740 ، 801
( 3 ) - همان ، ص 631 ، 760
( 4 ) - مقدمهء « حديقة الشيعة » ، ( چاپ اسلاميه ) ص « ز »