تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 92

آنها تربيت آدمى / 82 و آزمودن او است . و به همين جهت است كه به نيكى و بدى پاداش مىدهد . خدا ، علاوه بر رحمت گسترده و دايمى خود ، حكيم و فرزانه‌اى است كه زود به حساب مىرسد و سخت كيفر مىدهد و ناگزير بايد از او بترسيم و از رسيدن عذابش بيمناك باشيم و سخت در طلب رضاى او بكوشيم ، بدان جهت كه او : « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ - مالك روز جزاست . » و خدا كه مالك يوم الدين است ، مالك بهشت و دوزخ و ترازوى سنجش اعمال بندگان و فرمان دادن به بهشت يا دوزخ براى هر يك از بندگان خويش است . و اين تعبير شايسته‌تر از تعبير « ملك يوم الدّين » به نظر مىرسد ، بدان جهت كه ملك ( پادشاه ) در دولت خود تنها يك چيز را در تصرف دارد كه حكم و سلطه است ، در صورتى كه خدا مالك سلطه و همهء چيزها و حتى اشخاصى است كه بر آنان فرمان مىراند . [ 5 ] و از آن‌جا كه خدا پروردگار جهان و جهانيان ، و بخشنده و مهربان و صاحب و مالك روز دين و جز است ، ناگزير بايد پرستش را تنها مخصوص او كنيم و در هر امر كوچك و بزرگ چشم به او داشته باشيم و از او مدد خواهيم ، « إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ - تنها تو را مىپرستيم و تنها از تو مدد مىجوييم . » و اين انديشه داراى دو جنبهء مثبت و منفى است : اوّل : ما به خدا متوسّل مىشويم و پيوندهاى خود را با او محكم مىكنيم كه آشكارترين آنها راه يافتن به روان كردن اوامر است ، و اين چيزى است كه به ما در تحمل هر سختى و رنج و دست يافتن به خواسته‌ها مدد مىرساند . دوم : ما جز به خدا متوسل نمىشويم ، تا چنان نشود كه اتّكالى باشيم و دنباله‌رو ديگران شويم و سرانجام ما را به بندگى خود درآورند . هنگامى كه اندكى در معنى اين آيه بينديشيم ، خواهيم ديد كه در آن فلسفهء