نمىكند ، بلكه به اعماق مىپردازد و جانها را اصلاح مىكند و آنها را براى پذيرفتن شهادت و بلكه خواستار شدن آن به اصرار آماده مىسازد ، و اين همه براى تحقق يافتن اهداف رئيسى انسان در زندگى است . مىگويد : چون به آسمان و زمين بنگرى ، نخستين چيزى كه چشم تو را پر مىكند وجود اختلاف گسترده در آنها است ، آشكارترين اختلاف : در پى هم آمدن شب و روز است كه تو را به اين تفكر مىاندازد كه : اختلاف براى چيست ؟ و پاسخ را به سادگى در اين خواهى گفت كه وجود هر چيز براى تحقق يافتن هدفى است ؛ شب براى تحقق يافتن هدفهايى معين مىآيد ، و در پى آن روز براى تحقق يافتن هدفهايى ديگر ، و بنا بر اين هر چيز اندازه و هدفى محدود دارد .
زندگى براى تحقق يافتن كدام هدف است ، و اگر از مسير اين هدف منحرف شويم سرنوشت ما چه خواهد شد ؟ آيا چيزى جز آتش و خوارى است ؟ پس بهتر آن است كه رو به خدا كنيم ، و اين جا است كه وحى نازل مىشود تا فطرت / 723 راست و درست ما را رهبرى كند و به ما بگويد : چگونه بايد گام برداريم تا به هدف زندگى خود تحقق بخشيم ، و مؤمنان راستين به پاسخگويى به فرمان وحى شتاب مىورزند ، و در آن مىكوشند تا براى جلب رضاى خدا به انجام دادن وظايف خويش تحقق بخشند .
ولى خداوند متعال براى ايشان شرايطى معين كرده است كه به نظر ما سنگين و مايهء رنج به نظر مىرسد ، امّا براى آن كس كه هدف اساسى او خلاصى از آتش جهنم است ، عملى است از ايمان و رقابت و تحمل آزار در راه خدا و جنگ و هجرت كردن در راه خدا و شهيد شدن .
[ شرح آيات : ]
[ 190 ] آسمانها و زمين چگونه آفريده شده ، و پيوسته آفريده مىشود بنا بر نقشهاى حكيمانه با ارادهاى مطلق و دستى توانا پيدا مىكند . اين شب كه گيتى را با تاريكى و سكون خود مىپوشاند چيست ؟ و اين روز روشن و پر بانگ و با شكوه چيست ؟ و چه كس شب را از روز بيرون مىآورد و جهان را در دريايى از آرامش و تاريكى غرق مىكند ؟