[ 179 ] بازشناختن مردمان پاكيزه از مردمان پليد ، نتيجهء طبيعى شكست است كه بر اثر آن همگان گرفتار فشارهاى گوناگون مىشوند ، و در اين صورت منافقان فرومىريزند و مؤمنان راستين محكم بر جاى خود مىايستند و مقاومت مىكنند . پرسشى كه پيش مىآيد اين است كه : چرا خدا كه بر همه چيز قادر است فهرستى از غيب براى معرفى كردن افراد اين دو دسته نازل نمىكند ؟
پاسخ : زندگى دنيا زندگى با مسئوليت است . و عالم غيب در آن جز به صورت جزئى دخالت نمىكند ، / 709 پس مثلا : خدا به ميانجيگرى پيامبران مردم را به راههاى روشن علم و دانش هدايت مىكند ، و بر مردم است كه به تفكر بپردازند و حقايق را از طريق آزمايشهاى زندگى اكتشاف كنند ( همچون اكتشاف حقيقت افراد از طريق شكست ) .
پس بر ما لازم است كه از طريق روشهاى نشان داده شدهء به توسط پيغمبر پيروى كنيم و ديگر چشم به راه آن نباشيم كه خدا ، جز از راه عادى ، ما را بر هر امر كوچك و بزرگى از زندگى آگاه سازد .
«
ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ
- خدا مؤمنان را بر آن حالى كه شما اكنون در آن هستيد نخواهد گذاشت ، تا آنكه پليد از پاكيزه جدا شود . » پليد آن است كه بر راه نفاق مىرود ، و پاكيزه آنكه به خدا ايمان راست و درست دارد .
«
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ إِنْ تُؤْمِنُوا وَ تَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ
- و خداوند شما را بر غيب آگاه نخواهد كرد ، ولى هر كس را كه بخواهد به پيامبرى خود برمىگزيند ، پس به خدا و پيامبران ايمان آريد و پرهيزگار شويد تا مزدى بزرگ داشته باشيد ، » [ 180 ] و همچون جهاد با جان ، جهاد با مال نيز دليل بر اندازهء تأثير ايمان در نفس است ، به همانگونه كه بخل ورزيدن با مال ، و مخصوصا در اوضاع و